Verzekeringen bij echtscheiding: wat moet u aanpassen?

Waarom verzekeringen bij scheiding zo vaak misgaan

Bij een echtscheiding denkt u meestal eerst aan de woning, de kinderen, de bankrekeningen en de praktische regeling. Toch worden verzekeringen opvallend vaak vergeten. En net daar ontstaan later problemen: een ex-partner die nog altijd begunstigde is van een levensverzekering, een hospitalisatieverzekering die plots stopt, een autoverzekering zonder correcte bonus-malus, of kinderen die niet duidelijk onder de juiste polis vallen.

Op deze pagina krijgt u een helder overzicht van de verzekeringen die u best nakijkt bij een scheiding in België. We focussen op de situaties die het vaakst voorkomen in de praktijk: levensverzekering en begunstigingsclausule, schuldsaldoverzekering, hospitalisatieverzekering, autoverzekering, familiale verzekering, BA-verzekering, kindverzekeringen, reisverzekering en woonverzekering.

Wie kiest voor een echtscheiding met onderlinge toestemming, kan die afspraken meteen correct opnemen in de overeenkomst. Dat vermijdt discussies achteraf en geeft rust. Meer over echtscheiding met onderlinge toestemming.

8 verzekeringen aanpassen bij scheiding — checklist

Niet elke polis moet stopgezet worden, maar bijna elke polis moet minstens gecontroleerd worden. Onderstaande checklist helpt u om niets te vergeten.

Wat vaak misloopt, is niet de polis zelf, maar de naam van de verzekerde, de begunstigde of het gezin waarop de polis slaat. Een verzekering die tijdens het huwelijk logisch was, past na de scheiding vaak niet meer bij de nieuwe realiteit.

Denk ook aan minder zichtbare contracten: een oude kapitaalverzekering, een tijdelijke overlijdensdekking gekoppeld aan een lening, een bijstandsverzekering, een reisbijstand via kredietkaart of een gezinsdekking via een werkgever. Maak daarom best eerst een volledige inventaris van alle lopende verzekeringen.

Bij EOT is het slim om niet alleen te bespreken wie wat betaalt, maar ook wie welke polis behoudt, stopzet of wijzigt. Dat voorkomt dat u maanden later nog achter attesten, premies of verklaringen moet aanlopen.

Levensverzekering en begunstigingsclausule

De levensverzekering is één van de belangrijkste polissen om na te kijken bij een scheiding. De reden is eenvoudig: veel mensen sluiten jaren geleden een polis af en kijken nadien nooit meer naar de begunstigingsclausule. Net daardoor blijft een ex-partner soms nog altijd begunstigde, ook al is de relatie al lang beëindigd.

Bij een levensverzekering moet u vooral letten op het verschil tussen een naam-clausule en een status-clausule.

• Bij een naam-clausule staat er bijvoorbeeld: “Jan De Vries” of “mijn partner Jan De Vries”.
• Bij een status-clausule staat er bijvoorbeeld: “mijn echtgenoot” of “de persoon met wie ik op het ogenblik van overlijden gehuwd ben”.

Dat verschil is juridisch cruciaal. Staat uw ex-partner bij naam in de polis, dan blijft die in principe begunstigde zolang u de clausule niet wijzigt. Een echtscheiding op zich verandert dat dus niet automatisch. Staat er daarentegen “mijn echtgenoot”, dan valt die hoedanigheid in principe weg zodra de echtscheiding definitief is.

In de context van de begunstiging van een levensverzekering geldt vandaag de Verzekeringswet (Wet 4 april 2014), art. 169-188 (aanwijzing, echtgenoot, kinderen, aanvaarding en inkorting van de begunstiging). De oudere Wet op de landverzekeringsovereenkomst (1992) is opgeheven en opgenomen in deze Verzekeringswet, dus een actuele juridische check bij concrete dossiers blijft verstandig.

Een tweede belangrijk punt is de aanvaarding van de begunstiging. Soms heeft de begunstigde de begunstiging formeel aanvaard. In dat geval kan de verzekeringnemer de clausule niet zomaar eenzijdig wijzigen. Dan is in principe ook de toestemming van de aanvaardende begunstigde nodig. Met andere woorden: als uw ex-partner de begunstiging heeft aanvaard, kunt u niet simpelweg zelf beslissen om iemand anders in de plaats te zetten.

Hoe wijzigt u de clausule? Meestal doet u dat schriftelijk bij de verzekeraar, bij voorkeur op een duidelijke en bewijsbare manier. Een aangetekende zending blijft in de praktijk de veiligste keuze. Vraag ook altijd een schriftelijke bevestiging van de wijziging.

Wat als u niets doet? Dan loopt u het risico dat de uitkering bij overlijden nog altijd naar uw ex-partner gaat. Dat is een van de meest voorkomende en meest pijnlijke vergissingen na een scheiding.

Ook bij een **schuldsaldoverzekering** speelt dit mee. De partner die in de woning blijft en de lening verder draagt, zal vaak ook de premie van de gekoppelde verzekering blijven betalen. De partner die vertrekt en niet langer mee instaat voor de lening, stopt doorgaans met premiebetaling, tenzij partijen iets anders afspreken. Voor de ruimere context van lening, woning en overname leest u ook meer over schulden bij scheiding en de gezinswoning.

Er kan daarnaast ook een **fiscaal aspect** zijn wanneer een begunstiging tijdens leven wordt gewijzigd of toegewezen; in bepaalde gevallen kan een fiscale analyse nuttig zijn. Voor algemene fiscale aandachtspunten kunt u ook terecht op de pagina over fiscale aandachtspunten.

Schuldsaldoverzekering bij scheiding

Een schuldsaldoverzekering is meestal gekoppeld aan een hypothecaire lening. Bij overlijden van een verzekerde wordt de lening geheel of gedeeltelijk terugbetaald volgens de polisvoorwaarden. Tijdens een huwelijk wordt zo’n verzekering vaak op beide partners genomen, elk voor een bepaald percentage.

Bij een scheiding moet u eerst kijken naar de vraag: wie houdt de woning en wie neemt de lening over?

Er zijn in de praktijk meestal drie scenario’s:

• Eén partner blijft in de woning en neemt de lening volledig over. Dan moet ook de schuldsaldoverzekering bekeken worden. Vaak wordt de polis aangepast zodat de blijvende partner de premie verder betaalt en de vertrekkende partner uit de dekking verdwijnt of geen premie meer betaalt.
• De woning wordt verkocht. Dan vervalt de context van de lening meestal. In dat geval moet nagegaan worden of de schuldsaldoverzekering automatisch stopt, afgekocht kan worden of nog tijdelijk verder loopt volgens de polisvoorwaarden.
• Beide partners blijven voorlopig mede-eigenaar of medekredietnemer. Dan blijft de bestaande regeling soms nog een tijd doorlopen. Ook dan is een schriftelijke afspraak belangrijk, zodat duidelijk is wie welke premie betaalt.

Veel mensen denken dat de schuldsaldoverzekering “zichzelf wel regelt” als de woning wordt verdeeld. Dat is niet zo. De polis volgt haar eigen contractuele logica. U moet dus expliciet nagaan wat er met de verzekering gebeurt.

Controleer daarbij ook:

• wie verzekeringnemer is,
• wie verzekerde is,
• wie premiebetaler is,
• of een medische herbeoordeling nodig is bij wijziging,
• en of de begunstiging gekoppeld is aan de bank of aan een andere partij.

Omdat schuldsaldoverzekering nauw samenhangt met hypotheek, eigendom en verdeling van de woning, maakt dit best deel uit van uw globale scheidingsregeling. Op de pagina over schulden en de pagina over de gezinswoning vindt u meer over de bredere financiële context.

Hospitalisatieverzekering bij scheiding

De hospitalisatieverzekering wordt bij een scheiding vaak onderschat. Tijdens het huwelijk is de dekking dikwijls geregeld via een groepsverzekering of collectieve polis van de werkgever. Eén partner is dan hoofdverzekerde, terwijl de andere partner en soms ook de kinderen als bijverzekerden aangesloten zijn.

Bij een scheiding kan die opstelling wegvallen. De ex-echtgenoot die alleen maar via de polis van de andere partner meeverzekerd was, verliest dan in de regel zijn of haar dekking. Dat gebeurt soms abrupt, net op een moment waarop men daar helemaal niet mee bezig is.

Daarom is de Wet Verwilghen van 2007 zo belangrijk. Die wet voorziet in een recht op individuele voortzetting van de hospitalisatieverzekering na uittreding uit een collectieve dekking, onder bepaalde voorwaarden. Concreet betekent dat dat u zich bij dezelfde verzekeraar individueel kunt voortverzekeren zonder nieuwe medische vragen of medische selectie, op voorwaarde dat u de aanvraag tijdig doet.

De termijn is cruciaal: in de praktijk wordt vaak verwezen naar aansluiting binnen 30 dagen na het verlies van dekking. Wacht u te lang, dan riskeert u dat u dat beschermde instaprecht verliest.

Dat voordeel heeft wel een prijs. Een individuele polis is vaak aanzienlijk duurder dan een groepspolis. Reken er in veel gevallen op dat de premie 2 tot 4 keer hoger kan liggen dan het vroegere groepstarief. Toch kan individuele voortzetting interessant zijn, zeker als er medische voorgeschiedenis is en een nieuwe individuele verzekering moeilijk of duur zou worden.

U hebt doorgaans twee pistes:

• individuele voortzetting bij dezelfde verzekeraar, zonder medische vragen, binnen de wettelijke termijnen;
• een volledig nieuwe individuele polis bij dezelfde of een andere verzekeraar, wat soms goedkoper kan zijn, maar dan meestal wel met medische vragen, mogelijke uitsluitingen of wachttijden.

Ook voor de kinderen moet u een keuze maken. In co-ouderschap blijven kinderen vaak aangesloten bij de polis van één ouder. Dat is perfect mogelijk, maar spreek duidelijk af bij wie de kinderen verzekerd blijven en wie de premie draagt. Neem dat ook expliciet op in de EOT-overeenkomst.

Als u deze stap vergeet, kan dat vervelende gevolgen hebben: een ex-partner zonder dekking, discussies over kinderen, of hoge kosten bij latere medische problemen.

Autoverzekering en bonus-malus

Bij een scheiding moet niet alleen de wagen verdeeld worden, maar ook de verzekeringshistoriek. De autoverzekering is meer dan een nummerplaat en een premie: ook het schadeverleden en de bonus-malus spelen mee.

Tijdens het huwelijk rijdt vaak meer dan één partner met een wagen die op naam van één persoon verzekerd is. Toch kunnen beide partners in de praktijk rijhistoriek hebben opgebouwd. Daarom is het verstandig om bij de verzekeraar een schadeattest of attest van schadeverleden op te vragen.

Bij een scheiding kunnen schadevrije jaren in veel gevallen overgedragen of verdeeld worden tussen ex-partners. Dat is belangrijk, want de bonus-malus of de no-claimhistoriek beïnvloedt rechtstreeks de premie van een nieuwe autoverzekering. Wie zonder historiek opnieuw moet starten, betaalt vaak meer.

Praktisch verloopt dit meestal zo:

• contacteer de huidige verzekeraar;
• vraag een schriftelijke bevestiging van het schadeverleden;
• vraag of overdracht of opsplitsing mogelijk is in uw concrete dossier;
• bezorg dat attest aan de verzekeraar van het nieuwe voertuig.

Wacht hier niet te lang mee. Zodra elk van u een eigen wagen verzekert, wilt u dat de juiste historiek meteen wordt meegenomen.

Ook bij nieuw samengestelde gezinnen blijft dit relevant. Een nieuwe partner kan een eigen wagen, eigen polis en eigen bonus-malus meebrengen. Laat beide situaties dus niet door elkaar lopen, maar hou de contracten duidelijk gescheiden.

Familiale en BA-verzekering

De BA familiale dekt schade die gezinsleden aan derden veroorzaken in het privéleven. Tijdens een huwelijk is dat meestal één gezinspolis. Na een scheiding ontstaan echter twee aparte huishoudens. Eén oude familiale polis volstaat dan meestal niet meer.

In de praktijk heeft elk nieuw gezin best een eigen familiale verzekering. Bij verhuis of feitelijke scheiding laat u dus best de oude polis aanpassen of sluit u een nieuwe polis af.

Voor kinderen is de situatie vaak minder problematisch dan ouders denken. Kinderen die afwisselend bij beide ouders verblijven, kunnen in de praktijk soms in beide gezinssituaties relevant zijn. Dat dubbel verzekerd lijken, is niet noodzakelijk fout. Doorgaans zal één polis tussenkomen en kunnen verzekeraars onderling regelen hoe dat verder verwerkt wordt.

Denk daarnaast ook aan de woonverzekering of brandverzekering. Wie verhuist, moet de oude polis niet gewoon laten doorlopen zonder controle. U moet nagaan:

• of u nog verzekerd belang hebt in de vroegere woning,
• of de polis moet worden stopgezet of aangepast,
• en of u voor uw nieuwe woning of huurwoning een nieuwe brandverzekering nodig hebt.

Bij eigendom, huur, verhuis en toebedeling van de woning is dit een vaste controlepost.

Verzekeringen voor uw kinderen

Bij een scheiding willen ouders vooral zekerheid dat hun kinderen goed beschermd blijven. Gelukkig moeten kindverzekeringen niet altijd volledig worden hertekend, maar u doet er wel goed aan om de bestaande dekkingen op een rij te zetten.

Schoolverzekering

De schoolverzekering loopt meestal via de school zelf. Daar verandert door de scheiding doorgaans weinig aan. Die polis blijft meestal gewoon gelden voor schoolactiviteiten, schoolweg of ongevallen binnen de schoolcontext. Toch is het nuttig dat beide ouders weten hoe de aangifte van een ongeval moet gebeuren en wie de documenten ontvangt.

Sportverzekering

Bij sportclubs is er vaak een sportverzekering via de club of federatie. Die dekt sportongevallen binnen de clubwerking. Daarnaast kan ook de familiale verzekering van de ouders nog een rol spelen, bijvoorbeeld voor schade aan derden buiten het loutere sportongeval. Controleer dus niet alleen of uw kind aangesloten blijft, maar ook welke aanvullende dekking er nog bestaat.

Hospitalisatie van kinderen

Voor de hospitalisatieverzekering van kinderen moet u afspreken bij welke ouder de kinderen verzekerd blijven. Vaak is dat de polis van de ouder bij wie het kind fiscaal ten laste staat, maar bij fiscaal co-ouderschap is daar soms keuzevrijheid. Belangrijk is dat de dekking duidelijk en praktisch werkbaar blijft.

Reisverzekering van kinderen

Reizen kinderen met beide ouders apart, dan kijkt u best na of de reisverzekering hen in beide situaties dekt. Sommige polissen zijn gekoppeld aan “het gezin” zoals omschreven in de polis. Na een scheiding kan die omschrijving een update nodig hebben.

Mutualiteit

Ook de mutualiteit mag u niet vergeten. Een kind is meestal bij één ouder administratief aangesloten. De andere ouder kan wel betrokken blijven, maar de meldingen, documenten of terugbetalingen lopen vaak via één dossier. Bij wijziging van gezinssituatie geeft u dat dus best ook door aan de mutualiteit.

Reisverzekering en co-ouderschap

Bij reizen met kinderen na een scheiding komen verzekering en ouderlijk gezag samen. Gaat u met uw kind naar het buitenland, dan controleert u best niet alleen de reisverzekering, maar ook of de toestemming van de andere ouder nodig of aangewezen is.

Kijk bij de polis specifiek naar:

• medische kosten in het buitenland,
• repatriëring,
• medische evacuatie,
• bijstand voor minderjarigen,
• en annulatievoorwaarden.

Bij co-ouderschap is het belangrijk dat de kinderen effectief onder de polis vallen wanneer zij met u reizen. Dat is niet altijd vanzelfsprekend als de polis nog gebaseerd is op de oude gezinssituatie.

Ook een annulatieverzekering kan verschillen naargelang de verzekeraar. Sommige polissen zijn soepel bij gewijzigde familiale omstandigheden, andere niet. Controleer dat dus vóór u boekt, niet pas wanneer er een probleem ontstaat.

Pensioenverzekering en 2e pijler

Naast klassieke verzekeringen bestaat er ook nog de ruimere categorie van opbouw via werkgever of zelfstandigenstelsel, zoals een groepsverzekering, IPT of VAPZ. Die vallen niet onder de klassieke dagelijkse verzekeringschecklist, maar kunnen bij een scheiding financieel erg belangrijk zijn.

De verdeling of verrekening daarvan volgt eigen regels en rechtspraak. Voor een volledige bespreking van de tweede pijler, de relevante evoluties sinds **Cassatie 12/09/2008** en de wijzigingen vanaf **1/1/2019**, verwijzen we naar onze aparte pagina over pensioen.

Controleer dus zeker of er naast gewone polissen ook nog een werkgeversgebonden of zelfstandigengebonden pensioenverzekering bestaat.

Tijdens de scheidingsprocedure — wat doet u best?

Wie wacht tot na het vonnis of na de verhuis, is vaak te laat voor een vlotte aanpassing van verzekeringen. Daarom werkt u best in vijf stappen.

Stap 1: maak een inventaris van alle polissen

Verzamel alle verzekeringen:

• levensverzekering,
• schuldsaldoverzekering,
• hospitalisatieverzekering,
• autoverzekering,
• BA familiale,
• woonverzekering,
• reisverzekering,
• kinder- en ongevallenpolissen,
• eventuele rechtsbijstand,
• en minder zichtbare contracten via bank, werkgever of kredietkaart.

Stap 2: bereid de wijzigingen voor

Neem contact op met de verzekeraars en vraag schriftelijk:

• wie verzekeringnemer is,
• wie begunstigde is,
• wat de opzegtermijnen zijn,
• welke documenten nodig zijn,
• en welke gevolgen een scheiding heeft voor het contract.

Stap 3: neem clausules op in uw EOT-overeenkomst

Bij een echtscheiding met onderlinge toestemming is dit ideaal. U kunt daarin opnemen:

• wie welke polis behoudt,
• wie premies blijft betalen,
• bij wie kinderen verzekerd blijven,
• en welke wijzigingen onmiddellijk na de scheiding moeten gebeuren.

Stap 4: voer na de scheiding de effectieve wijzigingen door

Zodra de scheiding definitief is of de dekking wijzigt, moet u ook werkelijk handelen. Zeker voor hospitalisatie is snelheid belangrijk. Denk opnieuw aan de korte termijn voor individuele voortzetting onder de Wet Verwilghen 2007.

Stap 5: sluit nieuwe contracten af waar nodig

Twee nieuwe gezinnen betekent vaak ook twee nieuwe verzekeringsbehoeften. Dat geldt vooral voor familiale verzekering, woonverzekering, auto en reisbijstand.

Bewaar altijd alle bewijzen: e-mails, brieven, attesten en bij voorkeur ook aangetekende zendingen wanneer u een gevoelige wijziging doorvoert, zoals een begunstigingsclausule in een levensverzekering.

Veelvoorkomende fouten

In de praktijk zien we telkens dezelfde vergissingen terugkomen. Dit zijn de klassiekers:

• de begunstigingsclausule van de levensverzekering niet aanpassen;
• vergeten dat een ex-partner de begunstiging al had aanvaard, waardoor wijziging niet eenzijdig kan;
• de 30-dagentermijn voor individuele voortzetting van hospitalisatie missen;
• geen schadeattest opvragen voor auto en bonus-malus;
• de BA familiale gewoon op één naam laten staan terwijl er intussen twee gezinnen zijn;
• een schuldsaldoverzekering verder betalen terwijl de woning al verkocht of overgenomen is;
• kinderpolissen en reisdekkingen niet afstemmen op co-ouderschap;
• oude of vergeten polissen over het hoofd zien, zoals een kapitaalverzekering, tijdelijke overlijdensdekking of bagageverzekering;
• foutief aannemen dat een polis met de status “mijn echtgenoot” automatisch hetzelfde werkt na een nieuwe relatie of hertrouwen.

De rode draad is altijd dezelfde: ga niet uit van vermoedens, maar vraag schriftelijke bevestiging aan de verzekeraar.

Praktische documenten en bewijzen: wat bewaart u best?

Bij verzekeringen na scheiding is bewijs minstens even belangrijk als de inhoud van de afspraak. Bewaar daarom centraal, digitaal én indien mogelijk op papier:

Een eenvoudig mapje “verzekeringen na scheiding” bespaart u later vaak veel tijd en discussie.

Samengevat

Verzekeringen lijken bij een scheiding soms een detail, maar dat zijn ze niet. Een vergeten begunstigingsclausule, een te late aanvraag voor hospitalisatie of een fout lopende familiale polis kan later veel geld en problemen kosten.

Controleer daarom minstens deze punten:

• levensverzekering en begunstigde
• schuldsaldoverzekering
• hospitalisatieverzekering
• auto en bonus-malus
• familiale en woonverzekering
• kindverzekeringen
• reisverzekering bij co-ouderschap

Wilt u dat correct laten opnemen in uw scheidingsregeling? Bekijk onze EOT-tool of bel 050 67 32 06.

Onze aanpak bij Echtscheidingshulp.be

Bij Echtscheidingshulp.be helpen wij koppels om hun echtscheiding met onderlinge toestemming praktisch en juridisch correct te regelen. Verzekeringen maken daar vaak deel van uit, zeker wanneer er een woning, kinderen of gezamenlijke financiële producten zijn.

Onze aanpak is gericht op duidelijkheid:

• we helpen u zien welke onderwerpen u zeker moet regelen;
• u kunt afspraken correct laten opnemen in uw overeenkomst;
• en u vermijdt dat belangrijke details pas na de scheiding boven water komen.

De kostprijs blijft helder en vast: €599 + 21% BTW per koppel (= €724,79 incl.), eventuele module €100 + 21% BTW.

Veelgestelde vragen

Lees verder