Welke polissen u na de scheiding nakijkt, en in welke volgorde

Deze pagina is een checklist

Wat de begunstigingsclausule juridisch betekent en hoe de opgebouwde waarde verdeeld wordt, staat op de hoofdpagina. Hier vindt u wat u concreet nakijkt en bij wie.

De uitleg zelf staat op levensverzekering aanpassen na scheiding.

Waarom een checklist en niet een uitleg

Wie na een breuk zijn verzekeringen wil nakijken, loopt vast op de vraag waar te beginnen. Er zijn polissen die u zelf hebt afgesloten, polissen die via uw werkgever lopen, polissen die aan een lening vasthangen en polissen die op naam van uw ex-partner staan maar waarin u vermeld bent. Hieronder staan ze in de volgorde waarin u ze het best afwerkt, met telkens de vraag die u aan de verzekeraar stelt. De juridische uitleg over wat een begunstigingsclausule betekent en hoe de opgebouwde waarde verdeeld wordt, houden wij bewust op de hoofdpagina, zodat deze lijst bruikbaar blijft als werkdocument.

Stap 1: maak een volledige lijst van uw contracten

Voor u iets aanpast, moet u weten wat er loopt. Verzamel de gegevens van elk contract op één blad: welke verzekeraar, welk polisnummer, welk type product, wie de verzekeringnemer is, wie de verzekerde is en wie er als begunstigde vermeld staat. Vind u de stukken niet terug, vraag dan een overzicht bij uw makelaar of rechtstreeks bij de verzekeraar. Vergeet niet de contracten die u ooit via een bank hebt afgesloten en die u sindsdien niet meer bekeken hebt; precies die polissen bevatten vaak de oudste en meest achterhaalde clausules.

• Verzekeraar en polisnummer
• Type product en of er een opgebouwde waarde is
• Wie verzekeringnemer is en wie verzekerde
• De letterlijke begunstigingsclausule
• Of de begunstiging ooit aanvaard is

Stap 2: uw individuele levensverzekeringen

Begin met de polissen die u zelf hebt afgesloten en zelf beheert, want daar kunt u het snelst handelen. Vraag per polis de letterlijke tekst van de begunstigingsclausule op, en vraag ze schriftelijk: wat u zich herinnert van bij de ondertekening, komt vaak niet overeen met wat er werkelijk staat. Vraag in dezelfde brief of e-mail meteen ook of er een clausule in tweede rang is voorzien en of de begunstiging ooit aanvaard is. Met die drie gegevens weet u of een wijziging een formaliteit is dan wel een punt dat verder onderzoek vraagt.

Stap 3: de groepsverzekering via het werk

De polis die het vaakst vergeten wordt, is die welke via uw werkgever loopt. U hebt ze niet zelf gekozen, u beheert ze niet, en de clausule erin is meestal een standaardformulering. Vraag het pensioenreglement of het overzicht van uw opgebouwde rechten op en kijk na wie er als begunstigde vermeld staat. Ga ook na welke procedure de instelling volgt om een aanduiding te wijzigen; die kan verschillen van wat u bij een individuele polis gewend bent. Doe dit ook wanneer u van werkgever verandert: bij zo'n overgang worden dossiers overgezet en verdwijnt de vraag makkelijk uit het zicht.

Stap 4: de schuldsaldoverzekering

Deze verzekering hangt vast aan uw woonlening en volgt dus de beslissing die u over de woning neemt. Wordt de woning verkocht en de lening afgelost, dan verdwijnt de reden voor de verzekering. Wordt de woning door een van beiden overgenomen, dan moet de verzekering worden afgestemd op de nieuwe situatie: wie blijft verzekerd, voor welk deel en voor welk kapitaal. Behandel dit punt in dezelfde beweging als de lening zelf, want beide worden bij dezelfde instelling besproken en het is zonde om daar twee keer voor langs te gaan.

Stap 5: de polissen waarin u zelf begunstigde bent

Er is ook een omgekeerde beweging: contracten van uw ex-partner waarin u als begunstigde vermeld staat. U kunt die zelf niet wijzigen, want dat kan alleen de verzekeringnemer. Wat u wel kunt, is in uw overeenkomst opnemen dat elk van beiden zijn clausules aanpast binnen een afgesproken termijn en daarvan het bewijs bezorgt. Zonder die afspraak blijft er tussen u beiden een open eind dat pas op het slechtst mogelijke moment zichtbaar wordt.

Stap 6: de andere verzekeringen rond het gezin

Naast de levensverzekeringen loopt er nog een reeks contracten die na een breuk niet meer klopt. De woningverzekering staat op een adres waar misschien nog maar één van beiden woont. De autoverzekering staat op een voertuig dat aan de andere is toegewezen. Een gezinspolis dekt een gezinssamenstelling die niet meer bestaat. En de aansluiting bij het ziekenfonds moet nagekeken worden, zeker voor de kinderen. Werk ook die contracten af, want een verzekering die niet met de werkelijkheid overeenstemt, is een verzekering waarop u niet kunt rekenen.

• De woningverzekering aanpassen aan wie er woont
• De autoverzekering volgen op de toewijzing van het voertuig
• Een gezinspolis herbekijken op de nieuwe samenstelling
• De aansluiting bij het ziekenfonds nakijken, ook voor de kinderen

Stap 7: alles schriftelijk bevestigd krijgen

Een wijziging die u telefonisch doorgeeft, bestaat voor u pas wanneer u ze zwart op wit hebt. Vraag na elke aanpassing een schriftelijke bevestiging en bewaar die samen met uw scheidingsdossier. Maak van die bevestigingen één bundel, zodat u ze niet elk apart moet terugzoeken wanneer er ooit iets misloopt. Zet er ook een datum bij: wanneer u later moet aantonen dat u tijdig gehandeld hebt, is precies die datum wat telt.

Stap 8: een herinnering voor over een jaar

Verzekeringen worden aangepast in een periode waarin u met veel andere dingen bezig bent, en het is normaal dat er iets tussenuit valt. Plan daarom bewust een moment, bijvoorbeeld een jaar later, om de lijst nog eens door te lopen. Nieuwe contracten die intussen zijn afgesloten, een verandering van werkgever, een verhuizing of een nieuwe gezinssituatie kunnen allemaal reden zijn om een clausule opnieuw te bekijken. Deze laatste stap kost een half uur en is de stap die het vaakst iets aan het licht brengt.

Wat u met deze lijst niet oplost

Deze checklist brengt in kaart en zet in beweging. Ze beantwoordt niet de vraag wie juridisch recht heeft op een opgebouwde waarde, of wat er gebeurt wanneer u overlijdt voor u iets hebt kunnen wijzigen. Voor de eerste vraag verwijzen wij naar de pagina over de begunstiging en de waarde van uw levensverzekering; voor de tweede naar de pagina over de uitkering bij overlijden. Wie de drie samen leest, heeft het onderwerp rond.

De brief die u naar elke verzekeraar stuurt

U hoeft geen ingewikkelde tekst op te stellen. Eén korte, zakelijke vraag volstaat en wordt door elke verzekeraar begrepen: u vraagt, met vermelding van uw polisnummer, de letterlijke tekst van de huidige begunstigingsclausule, de bevestiging of die begunstiging ooit aanvaard is, en, wanneer het om een spaargericht product gaat, een attest van de opgebouwde waarde op de datum die u met uw ex-partner hebt afgesproken. Vraag daarbij meteen welke stappen u moet zetten om de clausule te wijzigen. Met dat antwoord in handen kunt u alles in één beweging afronden in plaats van in vijf keer heen en weer te schrijven.

• Uw polisnummer en de naam van de verzekeringnemer
• De vraag naar de letterlijke begunstigingsclausule
• De vraag of de begunstiging aanvaard is
• De vraag naar een waardeattest op de afgesproken peildatum
• De vraag welke procedure geldt voor een wijziging

Volgorde en timing

Werk de lijst af in de volgorde van wat u zelf in de hand hebt. Uw eigen individuele polissen eerst, want daar hangt niets af van de medewerking van een ander. Daarna de contracten die via een werkgever of een instelling lopen, waar u met een procedure te maken krijgt. Vervolgens de polissen die aan een lening of aan de woning vasthangen, omdat die pas definitief geregeld kunnen worden zodra de beslissing over de woning vaststaat. En ten slotte de punten waarvoor u de medewerking van uw ex-partner nodig hebt; die zet u samen met de rest van de afspraken op papier zodat ze niet blijven hangen.

Een fout die u niet meer kunt rechtzetten

De meeste administratieve vergissingen na een scheiding kunt u later nog corrigeren. Bij een begunstigingsclausule is dat niet zo: wie overlijdt voor de aanpassing is doorgevoerd, laat het kapitaal gaan naar wie op dat ogenblik in de polis vermeld staat. Het is dus niet de complexiteit van dit hoofdstuk die het belangrijk maakt, maar de onomkeerbaarheid ervan. Dat is ook de reden waarom deze lijst het best in de eerste weken na de breuk wordt afgewerkt en niet pas wanneer de rest van het dossier rond is.

Wat u bijhoudt in één bundel

Van dit hele hoofdstuk blijft er uiteindelijk maar één ding over dat u nodig hebt: een bundel met bewijsstukken. Daarin zitten per polis het antwoord van de verzekeraar met de oorspronkelijke clausule, de aanvraag tot wijziging, en de bevestiging van de doorgevoerde wijziging met vermelding van de datum. Voeg er de waardeattesten aan toe die u voor de verdeling hebt opgevraagd. Bewaar die bundel bij uw scheidingsdossier en niet bij de rest van uw verzekeringspapieren; wanneer er later een vraag komt, gaat ze bijna altijd over de scheiding en niet over de verzekering.

• Het schriftelijke antwoord met de oorspronkelijke clausule
• Uw aanvraag tot wijziging, met datum
• De bevestiging van de verzekeraar dat de wijziging is doorgevoerd
• De waardeattesten op de afgesproken peildatum
• De bevestigingen van de aangepaste woning-, auto- en gezinspolissen

Wie u nog vergeet

Naast de contracten die u zelf hebt afgesloten, lopen er vaak polissen via anderen: via de werkgever, via een beroepsvereniging, via een bankproduct of via een ouder die ooit iets op uw naam heeft geopend. Loop die kanalen uitdrukkelijk af voor u de lijst sluit. Vraag bij twijfel schriftelijk om een overzicht van wat er op uw naam of met u als betrokkene loopt. Wat u niet op de lijst zet, wordt niet nagekeken, en het zijn precies deze vergeten contracten die jaren later voor problemen zorgen.

Een tijdlijn van enkele weken

In de praktijk hoeft dit werk niet lang te duren. In de eerste week maakt u de lijst en verstuurt u de vragen. In de tweede en derde week komen de antwoorden binnen en weet u welke polissen aandacht vragen. In de vierde week voert u de wijzigingen door en verzamelt u de bevestigingen. Wat daarna nog openstaat, zijn de punten die van de beslissing over de woning of van de medewerking van uw ex-partner afhangen; die neemt u mee in de bespreking van de rest van uw regeling. Wie het zo aanpakt, heeft dit onderwerp binnen een maand van tafel.