Alimentatie

Mr. Chanel Ribas Colomar· · ·

Onderhoudsbijdrage of alimentatie: wat is het verschil in België?

"Alimentatie" is de verzamelnaam uit de omgangstaal. De wet zelf maakt een onderscheid. De onderhoudsbijdrage is voor de kinderen en volgt uit de onderhoudsplicht van beide ouders (art. 203 en 203bis oud BW). De uitkering tot levensonderhoud is voor een ex-echtgenoot na de echtscheiding (art. 301 oud BW, of art. 1288, eerste lid, 4° Ger.W. bij een echtscheiding door onderlinge toestemming). Tijdens het huwelijk gaat het om de bijdrage in de lasten van het huwelijk (art. 221 oud BW). Elk heeft eigen regels over duur, maximum, indexering, afstand en invordering.

Laatst juridisch nagekeken: oktober 2026.

In het kort

• De onderhoudsbijdrage voor kinderen is een plicht van beide ouders, naar evenredigheid van hun middelen. Ze loopt door na de meerderjarigheid zolang de opleiding niet voltooid is.
• De uitkering tot levensonderhoud na de echtscheiding is voor de ex-echtgenoot. Zonder akkoord kan de rechtbank ze toekennen aan de behoeftige echtgenoot. Legt de rechtbank ze vast, dan mag ze niet hoger liggen dan een derde van het inkomen van wie betaalt, en niet langer duren dan het huwelijk, behoudens buitengewone omstandigheden.
• Dat plafond van een derde staat in de regeling voor ex-echtgenoten. Voor de onderhoudsbijdrage voor kinderen kent de wet geen zulk plafond.
• De kinderbijdrage en de door de rechtbank toegekende uitkering worden van rechtswege geïndexeerd, met een andere basismaand.
• Op een uitkering tussen echtgenoten kan niet vooraf, vóór de ontbinding van het huwelijk, afstand worden gedaan. In een EOT-overeenkomst kan wel worden vastgesteld dat men er afstand van doet.

Waarom maakt de woordkeuze iets uit?

In de dagelijkse taal heet alles "alimentatie": het bedrag voor de kinderen, voor de ex-partner, soms ook wat een echtgenoot tijdens een feitelijke scheiding betaalt. Elke soort heeft een eigen rechtsgrond en begunstigde. De berekening leest u in onze berekeningsmethode. Een overzicht van alle onderwerpen rond alimentatie staat op onze overzichtspagina.

Ouderschapsovereenkomst nodig?

Leg online de verblijfsregeling, de vakanties en de onderhoudsbijdrage vast. Een advocaat kijkt de overeenkomst na.

De vier begrippen naast elkaar

1. De onderhoudsbijdrage voor kinderen

Ouders moeten naar evenredigheid van hun middelen zorgen voor de huisvesting, het levensonderhoud, de gezondheid, het toezicht, de opvoeding, de opleiding en de ontplooiing van hun kinderen (art. 203 oud BW). Elke ouder draagt bij in verhouding tot zijn aandeel in de samengevoegde middelen van beide ouders (art. 203bis oud BW). De kosten omvatten gewone kosten, voor het dagelijkse onderhoud, en buitengewone kosten.

De onderhoudsbijdrage is het bedrag dat de ene ouder aan de andere betaalt om die verdeling in evenwicht te brengen. Ze hangt niet af van een huwelijk.

Een vonnis dat de onderhoudsbijdrage vaststelt, vermeldt de elementen waarop het steunt, zoals de middelen van elke ouder, de gewone en buitengewone kosten, de verblijfsregeling en de bijdrage in natura die daaruit volgt, en de kinderbijslag en andere voordelen (art. 1321, § 1 Ger.W.). Een overeenkomst over de bijdrage moet het bedrag verantwoorden in het licht van die elementen, of van een deel ervan. Bij een echtscheiding door onderlinge toestemming hoort een afspraak over de bijdrage van elke echtgenoot in het levensonderhoud, de opvoeding en de passende opleiding van de kinderen verplicht in de overeenkomst (art. 1288, eerste lid, 3° Ger.W.). Hoe zo'n afspraak bindend en afdwingbaar wordt, leest u in ons artikel over een officiële ouderschapsregeling.

2. De uitkering tot levensonderhoud na de echtscheiding

Dit is de "partneralimentatie" uit de omgangstaal, bestemd voor de ex-echtgenoot.

• Na een echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting: de echtgenoten kunnen op elk ogenblik over de uitkering overeenkomen (art. 301, § 1 oud BW). Zonder akkoord kan de familierechtbank, op verzoek van de behoeftige echtgenoot, een uitkering toestaan ten laste van de andere (art. 301, § 2 oud BW).
• Bij een echtscheiding door onderlinge toestemming: de echtgenoten leggen in hun overeenkomst vast welk bedrag de ene eventueel aan de andere betaalt, tijdens de procedure en na de echtscheiding. Ze regelen ook de indexeringsformule en de omstandigheden waarin het bedrag na de echtscheiding herzien kan worden, of ze stellen vast dat ze afstand doen van een uitkering (art. 1288, eerste lid, 4° Ger.W.).

3. De bijdrage in de lasten van het huwelijk

Zolang het huwelijk bestaat, zijn echtgenoten elkaar hulp en bijstand verschuldigd (art. 213 oud BW). Iedere echtgenoot draagt bij in de lasten van het huwelijk naar zijn vermogen (art. 221 oud BW). Komt een echtgenoot die plicht niet na, dan kan de andere zich door de familierechtbank laten machtigen om diens inkomsten of andere bedragen die derden hem verschuldigd zijn, zelf te ontvangen. Een fout hoeft niet bewezen te worden. Wordt nadien een verzoekschrift tot echtscheiding ingediend, dan blijft die machtiging uitvoerbaar tot de rechtbank beslist.

Verzuimt een echtgenoot grovelijk zijn plicht, of is de verstandhouding ernstig verstoord, dan kan de familierechtbank dringende maatregelen bevelen (art. 223 oud BW). Loopt de echtscheidingsprocedure, dan kan de rechtbank als voorlopige maatregel onder meer uitkeringen tot levensonderhoud begroten, wijzigen of afschaffen (art. 1253ter/5 Ger.W.). Meer over die tussenfase leest u in ons artikel over voorlopige maatregelen bij een scheiding.

4. De onderhoudsplicht tegenover ouders

Ook in omgekeerde richting bestaat een onderhoudsplicht: kinderen zijn levensonderhoud verschuldigd aan hun ouders en andere bloedverwanten in de opgaande lijn die behoeftig zijn (art. 205 oud BW).

Hoe lang loopt elke verplichting?

Onderhoudsbijdrage voor kinderen. De verplichting loopt door na de meerderjarigheid van het kind zolang de opleiding niet voltooid is (art. 203 oud BW).

Uitkering na een echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting. De uitkering die de rechtbank toekent, mag niet langer duren dan het huwelijk (art. 301, § 4 oud BW). In buitengewone omstandigheden kan de rechtbank die termijn verlengen, als de gerechtigde aantoont dat hij bij het verstrijken ervan, om redenen buiten zijn wil, nog steeds in een staat van behoefte verkeert. De uitkering eindigt bovendien definitief bij een nieuw huwelijk van de gerechtigde of wanneer die een verklaring van wettelijke samenwoning aflegt, tenzij de partijen anders overeenkomen (art. 301, § 10 oud BW).

Uitkering bij een EOT. De overeenkomst regelt bedrag, indexering en herziening (art. 1288, eerste lid, 4° Ger.W.). Leg daarin ook de duur vast.

Bijdrage in de lasten van het huwelijk. Ze is verbonden aan het huwelijk zelf. Voor de periode na de echtscheiding gelden de regels over de uitkering tot levensonderhoud.

Is er een maximumbedrag?

Voor de uitkering die de rechtbank na een echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting vastlegt, geldt een dubbele grens (art. 301, § 3 oud BW). Het bedrag moet ten minste de staat van behoefte van de gerechtigde dekken. Tegelijk mag het niet hoger liggen dan een derde van het inkomen van de uitkeringsplichtige. De rechtbank houdt rekening met de inkomsten en mogelijkheden van de echtgenoten en met de aanzienlijke terugval van de economische situatie van de gerechtigde. Ze kan ook beslissen dat de uitkering degressief is.

Een rekenvoorbeeld. De bedragen zijn fictief en dienen enkel om de regel te tonen. Het zijn geen richtbedragen.

• Stel dat het inkomen van Geert uit Leuven 3.000 euro per maand bedraagt. Een derde daarvan is 1.000 euro. Meer dan 1.000 euro per maand kan de rechtbank Geert dan niet opleggen.
• Stel dat het inkomen van Karim uit Hasselt 2.400 euro per maand bedraagt en dat de behoefte van zijn ex-echtgenote op 1.000 euro wordt geraamd. Het plafond ligt op 800 euro (een derde van 2.400 euro). De rechtbank kan dan niet meer dan 800 euro toekennen, ook al ligt de behoefte hoger.

Hoe het bedrag binnen die grenzen wordt bepaald, leest u in partneralimentatie berekenen: formules en voorbeelden of gebruik onze gratis alimentatiecalculator.

Voor de onderhoudsbijdrage voor kinderen kent de wet geen zulk plafond van een derde. Het bedrag volgt uit de kosten van het kind en de verdeling tussen de ouders naar evenredigheid van hun middelen (art. 203 en 203bis oud BW).

Hoe wordt elke soort geïndexeerd?

De kinderbijdrage en de door de rechtbank toegekende uitkering volgen van rechtswege het indexcijfer van de consumptieprijzen, met een andere basismaand.

• Onderhoudsbijdrage voor kinderen: de basis is het indexcijfer van de maand vóór de maand waarin het vonnis is uitgesproken, tenzij de rechtbank anders beslist. Om de twaalf maanden wordt het bedrag aangepast (art. 203quater, § 1 oud BW). De rechtbank kan een andere formule toepassen en de partijen kunnen bij overeenkomst van de formule afwijken. In het belang van het kind kan de rechtbank ook beslissen dat de bijdrage in door haar bepaalde omstandigheden van rechtswege verhoogd wordt (art. 203quater, § 2 oud BW).
• Uitkering na een echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting: de basis is het indexcijfer van de maand waarin het vonnis of arrest dat de echtscheiding uitspreekt, in kracht van gewijsde is gegaan, tenzij de rechtbank anders beslist. Ook hier volgt een jaarlijkse aanpassing (art. 301, § 6 oud BW). De rechtbank kan in bepaalde omstandigheden een ander systeem toepassen.
• Uitkering bij een EOT: de echtgenoten leggen de indexeringsformule zelf vast in hun overeenkomst (art. 1288, eerste lid, 4° Ger.W.).

Meer op onze pagina over de indexering van alimentatie.

Kan men afstand doen?

Van een uitkering tussen echtgenoten. Vóór de ontbinding van het huwelijk kunnen echtgenoten geen afstand doen van hun rechten op een uitkering tot levensonderhoud (art. 301, § 9 oud BW). In de loop van de procedure mogen ze wel tot een vergelijk komen over het bedrag. Bij een echtscheiding door onderlinge toestemming laat de wet uitdrukkelijk toe dat de overeenkomst vaststelt dat men van de uitkering afstand doet (art. 1288, eerste lid, 4° Ger.W.).

Van de onderhoudsbijdrage voor kinderen. Een gelijkaardige afstandsregeling bestaat hier niet. De bijdrage vloeit voort uit de onderhoudsplicht van de ouders tegenover hun kind (art. 203 oud BW), en een EOT-overeenkomst moet een regeling bevatten over de bijdrage van elke ouder (art. 1288, eerste lid, 3° Ger.W.). Een overeenkomst die een onderhoudsbijdrage vaststelt, moet bovendien het bedrag verantwoorden (art. 1321, § 1 Ger.W.). Wat er verder in zo'n overeenkomst hoort, leest u bij ons model ouderschapsplan voor de familierechtbank.

Kan het bedrag later veranderen?

Onderhoudsbijdrage voor kinderen. Na een EOT kan de afspraak herzien worden wanneer nieuwe omstandigheden buiten de wil van de partijen hun toestand of die van de kinderen ingrijpend wijzigen (art. 1288 Ger.W.). De zaak blijft daarvoor op de rol. Buiten een EOT blijft een zaak over onderhoudsverplichtingen eveneens op de rol van de familierechtbank, en kan ze bij nieuwe elementen opnieuw voor de rechtbank komen (art. 1253ter/7 Ger.W.).

Uitkering na een echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting. De rechtbank kan de uitkering op vordering van een partij later verhogen, verminderen of afschaffen, als het bedrag door nieuwe omstandigheden buiten de wil van de partijen niet meer aangepast is (art. 301, § 7 oud BW). Dat geldt niet als de partijen uitdrukkelijk het tegenovergestelde zijn overeengekomen.

Uitkering bij een EOT. Dezelfde regel staat in art. 1288 Ger.W.: de rechter kan de uitkering op vordering van een partij later verhogen, verminderen of afschaffen bij nieuwe omstandigheden buiten de wil van de partijen, tenzij uitdrukkelijk anders overeengekomen. Wie zo'n beding opneemt, sluit een latere herziening door de rechter op die grond uit. Hoe u een EOT-overeenkomst wijzigt, leest u op onze pagina over het wijzigen van een EOT-overeenkomst.

Wat als er niet betaald wordt?

De wettelijke invorderingsmiddelen hebben dezelfde kern: de gerechtigde mag bedragen die een derde, zoals een werkgever, aan de schuldenaar verschuldigd is, rechtstreeks ontvangen.

• Onderhoudsbijdrage voor kinderen en onderhoud tegenover ouders: de loonmachtiging van art. 203ter oud BW. Ze geldt voor de verplichtingen uit onder meer art. 203, 203bis en 205 oud BW, voor de verbintenis uit een EOT-overeenkomst over de kinderen (art. 1288, eerste lid, 3° Ger.W.) en voor een verbintenis uit een notariële of gehomologeerde overeenkomst. De familierechtbank staat ze in elk geval toe als de schuldenaar in de twaalf maanden vóór het verzoekschrift twee, al dan niet opeenvolgende, termijnen geheel of gedeeltelijk niet betaalde, behoudens uitzonderlijke omstandigheden.
• Uitkering na een echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting: de rechtbank kan beslissen dat de gerechtigde bij niet-betaling de inkomsten van de uitkeringsplichtige en andere bedragen die derden hem verschuldigd zijn, mag ontvangen (art. 301, § 11 oud BW).
• Bijdrage in de lasten van het huwelijk: de machtiging van art. 221 oud BW, zoals hierboven beschreven.

Voor de kinderen geldt bovendien: het vonnis of de overeenkomst over de onderhoudsbijdrage moet de loonmachtiging uitdrukkelijk en in begrijpbare taal vermelden, net als de gegevens van de Dienst voor alimentatievorderingen (DAVO) en diens opdracht: voorschotten toekennen op onderhoudsbijdragen en verschuldigde bijdragen invorderen (art. 1321, § 3 Ger.W.).

Welke rechtbank is bevoegd?

Voor geschillen over onderhoudsverplichtingen is de familierechtbank bevoegd (art. 572bis Ger.W.). Zaken over onderhoudsverplichtingen worden geacht spoedeisend te zijn (art. 1253ter/4, § 2 Ger.W.). Gaat het om het onderhoud van een minderjarig kind, dan is in principe de familierechtbank van de woonplaats van het kind bevoegd, of bij gebrek daaraan van zijn gewone verblijfplaats (art. 629bis, § 2 Ger.W.).

En de belastingen?

De fiscale regels vallen buiten dit artikel. U vindt ze op onze pagina over de fiscale aspecten van alimentatie.

Wetsartikelen in dit artikel

• Art. 203 oud BW: onderhoudsplicht van de ouders.
• Art. 203bis oud BW: verdeling naar het aandeel in de samengevoegde middelen; gewone en buitengewone kosten.
• Art. 203ter oud BW: loonmachtiging.
• Art. 203quater oud BW: indexering van de onderhoudsbijdrage voor kinderen.
• Art. 205 oud BW: onderhoudsplicht van kinderen tegenover behoeftige ouders.
• Art. 213 oud BW: hulp en bijstand.
• Art. 221 oud BW: bijdrage in de lasten van het huwelijk en machtiging tot ontvangst.
• Art. 223 oud BW: dringende maatregelen tussen echtgenoten.
• Art. 301 oud BW: uitkering tot levensonderhoud na echtscheiding.
• Art. 572bis Ger.W.: bevoegdheid van de familierechtbank.
• Art. 629bis Ger.W.: territoriale bevoegdheid voor het onderhoud van een minderjarig kind.
• Art. 1253ter/4 Ger.W.: onderhoudsverplichtingen geacht spoedeisend.
• Art. 1253ter/5 Ger.W.: voorlopige maatregelen, waaronder uitkeringen tot levensonderhoud.
• Art. 1253ter/7 Ger.W.: blijvende saisine bij nieuwe omstandigheden.
• Art. 1288 Ger.W.: kinderbijdrage en uitkering tussen echtgenoten bij een EOT.
• Art. 1321 Ger.W.: verantwoording van de onderhoudsbijdrage; vermelding van de loonmachtiging en de DAVO.

Hulp nodig?

Maak met onze gratis EOT-tool een ontwerp van overeenkomst op om na te lezen, met de afspraken over de kinderbijdrage en een eventuele uitkering. Wilt u dat een advocaat de overeenkomst nakijkt, het verzoekschrift opmaakt, neerlegt en opvolgt tot het vonnis, bekijk dan het bekrachtigingstraject. Liever eerst uw situatie bespreken? Plan een gesprek of bel naar +32 50 67 32 06.

Gerelateerde onderwerpen:

Lees ook deze artikelen