Waarom de bank uw verdeling van de schulden niet volgt

Deze pagina gaat over de derde partij

De inventaris en de onderlinge verdeling van de schulden behandelen we elders. Hier gaat het over de partij die niet aan tafel zat: de schuldeiser.

De verdeling zelf staat op verdeling van schulden bij scheiding.

Hoofdelijkheid in gewone taal

Hebt u samen een kredietovereenkomst getekend, dan is elk van u in de regel voor het geheel verbonden. Dat betekent niet dat de schuldeiser bij elk van u de helft komt halen: hij mag zich voor het volledige bedrag richten tot wie hij wil, ook tot degene die het geld nooit heeft gebruikt. Wie betaalt, heeft nadien een vordering op de andere, maar dat is een afrekening tussen u beiden en geen verweer tegenover de bank. Dit is het punt waarop de meeste mensen verrast worden: de scheiding heeft de overeenkomst met de kredietgever niet gewijzigd.

Waarom de bank niet aan tafel zat

Uw regelingsakte of uw onderlinge overeenkomst is een afspraak tussen twee partijen. De kredietgever is daar geen partij bij en heeft er dus ook niets aan verloren. Een rechterlijke tussenkomst verandert dat niet vanzelf: ook wanneer een rechtbank akte neemt van uw akkoord, wordt de kredietgever daardoor niet gebonden aan een verdeling waarmee hij nooit heeft ingestemd. Wie zijn verbintenis wil zien verdwijnen, heeft de instemming nodig van de partij tegenover wie die verbintenis bestaat.

Het onderscheid dat alles bepaalt

Houd twee lagen uit elkaar. De buitenverhouding is die tussen u en de schuldeiser: daar telt uitsluitend wat er in de kredietovereenkomst staat en wie getekend heeft. De binnenverhouding is die tussen u en uw ex-partner: daar telt uw eigen overeenkomst. Beide lagen kunnen jarenlang naast elkaar bestaan zonder elkaar te raken. U kunt tegenover de bank tot betaling gehouden zijn en tegelijk tegenover uw ex-partner een volwaardige vordering hebben. Dat is geen tegenstrijdigheid, maar de normale gang van zaken.

Desolidarisering stap voor stap

Het losmaken uit een gezamenlijk krediet vraagt een uitdrukkelijke beslissing van de kredietgever. Die beoordeelt of de overblijvende kredietnemer de last alleen kan dragen en is niet verplicht om op uw vraag in te gaan.

• Vraag bij de kredietgever een overzicht van alle lopende kredieten en van wie erop verbonden is
• Dien een schriftelijke aanvraag tot ontslag uit de gezamenlijke verbintenis in
• Voeg de stukken toe waaruit de draagkracht van wie overblijft blijkt
• Vraag de beslissing schriftelijk en bewaar ze bij uw scheidingsdossier
• Neem in uw overeenkomst op wat er gebeurt als de aanvraag geweigerd wordt

Wat u in uw overeenkomst schrijft, ook al bindt ze de bank niet

Juist omdat uw overeenkomst de bank niet bindt, moet ze des te zorgvuldiger geschreven zijn. Neem op wie welke schuld draagt, dat degene die de schuld draagt de andere vrijwaart, dat wie toch door de schuldeiser wordt aangesproken het betaalde onmiddellijk kan terugvorderen, en welke stukken als bewijs van betaling gelden. Voeg daaraan toe dat de aanvraag tot ontslag uit de gezamenlijke verbintenis wordt ingediend en binnen welke termijn, en wat er gebeurt wanneer de kredietgever weigert: verkoop van het onderliggende goed, herfinanciering, of een periodieke afrekening zolang de situatie voortduurt.

Bij weigering: uw mogelijkheden

Weigert de kredietgever, dan zijn er in de praktijk enkele wegen. Het goed waarvoor geleend werd kan worden verkocht, zodat het krediet in zijn geheel verdwijnt. De overblijvende kredietnemer kan een herfinanciering op eigen naam zoeken, eventueel met een andere kredietgever. Of u laat het krediet voorlopig lopen met een strikte betaalafspraak en een periodieke controle of de aflossingen wel degelijk gebeuren. Wat u in geen geval doet, is aannemen dat het probleem vanzelf verdwijnt omdat de scheiding uitgesproken is.

Terugvorderen wat u voor de ander betaalde

Hebt u betaald voor een schuld die volgens uw overeenkomst aan uw ex-partner toekwam, dan kunt u dat bedrag terugvorderen. Uw titel daarvoor is de overeenkomst zelf, aangevuld met de betalingsbewijzen. Betaalt uw ex-partner niet vrijwillig terug, dan komt de gedwongen uitvoering in beeld. Op inkomsten gelden daarbij wettelijke beperkingen: niet elk inkomen is volledig vatbaar voor beslag (art. 1409 Ger. W.), en voor onderhoudsvorderingen bestaat een eigen regeling (art. 1412 Ger. W.). Wat dat in uw dossier concreet oplevert, hangt af van de situatie van uw ex-partner.

Gehuwd, wettelijk samenwonend of feitelijk samenwonend

De vraag naar de hoofdelijkheid staat grotendeels los van de vorm van uw relatie: wie samen tekent, is samen verbonden, of u nu gehuwd was of niet. Het verschil zit elders. Bij gehuwden loopt de afrekening van de schulden mee in de vereffening-verdeling van het stelsel. Bij wettelijk samenwonenden gaat het om de onverdeeldheid en om wat elk werkelijk betaald heeft (art. 1475 tot 1479 oud BW). Bij feitelijk samenwonenden is er niets dan de contracten en de bewijzen van betaling. In alle drie de gevallen blijft de kredietovereenkomst tegenover de bank onveranderd van kracht.

Een voorbeeld

Voorbeeld: twee ex-partners hebben samen een woonlening. In hun overeenkomst wordt de woning en de lening toegewezen aan een van hen, die de andere uitdrukkelijk vrijwaart. Er wordt bij de kredietgever een aanvraag tot ontslag uit de verbintenis ingediend. De bank weigert omdat de overblijvende kredietnemer de last volgens haar niet alleen kan dragen. De overeenkomst voorziet in dat geval in de verkoop van de woning binnen een afgesproken termijn. Zonder die clausule was de andere partner jarenlang mee verbonden gebleven aan een krediet waar hij niets meer aan had.

De vijf fouten die wij het vaakst zien

Dit zijn de fouten die achteraf het duurst uitvallen, en ze zijn alle vijf te vermijden met een half uur voorbereiding.

• Aannemen dat de toewijzing in de akte volstaat om van de bank af te zijn
• Nooit schriftelijk ontslag uit de gezamenlijke verbintenis vragen
• Geen clausule voorzien voor het geval de kredietgever weigert
• Betalingen voor de ander doen zonder bewijs bij te houden
• Een lopende borgstelling over het hoofd zien

Waarom dit onderscheid u geld kan kosten

Wie ervan uitgaat dat de scheiding hem van alle gezamenlijke kredieten bevrijdt, ontdekt dat soms pas jaren later, op het ogenblik dat hij zelf een nieuw krediet wil aangaan of wanneer een schuldeiser hem aanschrijft voor een betalingsachterstand waar hij part noch deel aan heeft. Een gezamenlijk krediet blijft ook op uw naam geregistreerd zolang u eraan verbonden bent, en een achterstand die uw ex-partner laat ontstaan, staat mee bij uw gegevens. Dat is de reden waarom de vraag naar het ontslag uit de verbintenis niet mag wachten tot na de ondertekening van uw overeenkomst, maar er deel van moet uitmaken.

Wat u meebrengt naar het gesprek met de kredietgever

Een aanvraag die volledig binnenkomt, wordt sneller en welwillender behandeld dan een aanvraag waarbij de kredietgever alles moet opvragen. Zorg dat het dossier in één keer klaar is.

• Het kredietnummer en de laatste afrekening van het krediet
• De overeenkomst of de akte waarin de toewijzing van de schuld staat
• Bewijs van het inkomen en van de vaste lasten van wie het krediet voortzet
• Een overzicht van de andere lopende kredieten en verbintenissen
• Bij een woonlening: de gegevens van het onderliggende goed en van de verzekeringen die eraan hangen

Timing: waarom u dit niet uitstelt

Hoe langer u wacht, hoe kleiner uw onderhandelingsruimte. Zolang er nog iets te verdelen valt, hebt u een hefboom: u kunt de toewijzing van een goed afhankelijk maken van het slagen van de aanvraag tot ontslag uit de verbintenis. Is alles al verdeeld en getekend, dan hebt u die hefboom niet meer en hangt u af van de bereidwilligheid van uw ex-partner om mee te werken aan een herfinanciering. Behandel het ontslag uit de gezamenlijke verbintenis daarom als een voorwaarde van uw akkoord, en niet als een formaliteit voor achteraf.

Het gesprek met de kredietgever voorbereiden

U hebt maar één kans om dat gesprek goed te voeren, dus bereid het voor zoals u een aanvraag zou voorbereiden. Breng uw inkomsten in kaart, uw vaste lasten en het bedrag dat na alles overblijft. Neem de stukken mee die dat aantonen. Formuleer uw vraag concreet en beperkt: u vraagt niet dat het krediet verdwijnt, u vraagt dat het op één naam verder loopt. Wees ook eerlijk over de risico's die de kredietgever ziet, en geef zelf aan hoe u ze opvangt.

Wanneer de kredietgever niet meegaat

Een weigering is geen eindpunt maar een gegeven waarmee uw regeling rekening moet houden. Blijft u samen verbonden, leg dan uitdrukkelijk vast wie in de verhouding tussen u beiden betaalt, wat er gebeurt wanneer die persoon in gebreke blijft en hoe de ander zijn betalingen terugvordert. Spreek ook af dat u elkaar informeert zodra er een achterstand ontstaat, en niet pas wanneer een derde aanklopt. Bekijk daarnaast of de situatie later heropend kan worden: wat vandaag niet kan, kan na verloop van tijd en bij gewijzigde omstandigheden opnieuw worden voorgelegd. Zet in uw overeenkomst dat u dat op een afgesproken ogenblik samen opnieuw bekijkt, zodat het niet van de goede wil van één van beiden afhangt.

Als er discussie blijft

Blijft de discussie over wie wat moet dragen aanslepen, dan kan bemiddeling helpen om er zonder procedure uit te raken; wat u daar zegt, is vertrouwelijk (art. 1728 Ger. W.). Voor de vermogensrechtelijke afwikkeling zelf blijft, wanneer niets anders lukt, de gerechtelijke vereffening-verdeling bestaan, waarbij de rechtbank een notaris aanstelt (art. 1207 e.v. Ger. W.). Ook dan geldt echter dat de kredietgever buiten die verdeling staat: de rechtbank verdeelt tussen u beiden, ze bevrijdt u niet tegenover derden.