Onderhoudsgeld aftrekken: wat de betaler in mindering brengt

Deze pagina bekijkt enkel de betaler

De belastbaarheid bij de ontvanger, de voorwaarden waarop de fiscus een aftrek weigert en het invullen van de aangifte behandelen we elk apart. Hier gaat het over wat de betaler in mindering kan brengen.

De kant van de ontvanger leest u op belasting op ontvangen onderhoudsgeld.

Wat u aftrekt en waarvan

Onderhoudsgeld wordt niet van uw belasting afgetrokken maar van uw inkomen: het aftrekbare deel gaat af van uw totale netto-inkomen, waarna de belasting op het saldo wordt berekend. Uw voordeel hangt dus af van uw eigen tarief. Wie in een hoge schijf zit, houdt van dezelfde betaling meer over dan wie in een lage schijf zit. Bij een marginaal tarief van vijftig procent bedraagt de besparing ongeveer 300 euro per duizend euro betaald onderhoudsgeld; ligt uw tarief lager, dan daalt dat evenredig mee.

Het percentage volgt het jaar van betaling

Het aftrekpercentage daalt in fases: 70% voor betalingen vanaf 1 januari 2025, 60% vanaf 1 januari 2026 en 50% vanaf 1 januari 2027. De ontvanger wordt op hetzelfde percentage belast. Voor betalingen in 2026 is dat 60%. Wat telt is het jaar waarin u betaalt, niet het jaar waarop de betaling betrekking heeft en evenmin het jaar waarin de overeenkomst gesloten werd. Wie in december betaalt wat in januari verschuldigd is, verschuift daarmee ook het fiscale jaar.

Betaalt u aan de juiste persoon

De aftrek veronderstelt dat het geld toekomt aan de rechthebbende. Voor minderjarige kinderen is dat in de praktijk de ouder bij wie het kind hoofdzakelijk verblijft, of de rekening die u daarvoor samen hebt aangewezen. Wordt uw kind meerderjarig en blijft de onderhoudsplicht bestaan, dan kan de bijdrage rechtstreeks aan het kind worden betaald wanneer de titel dat zo bepaalt. Verandert er iets aan de bestemmeling, laat dat dan aanpassen in de overeenkomst voordat u de betaling verlegt.

Buitengewone kosten en rechtstreekse betalingen

Naast de vaste maandelijkse bijdrage draagt u meestal een deel van de buitengewone kosten. Betaalt u die rechtstreeks aan de school, de tandarts of de sportclub, dan is dat praktisch, maar fiscaal is het minder zuiver dan een storting aan de andere ouder. De eenvoudigste oplossing is dat de kosten worden voorgeschoten door één ouder en dat de andere zijn aandeel overmaakt op de rekening van die ouder, met een mededeling die de kost benoemt. Dan loopt alles via hetzelfde spoor als de gewone bijdrage.

Indexering: het bedrag stijgt, de aftrek stijgt mee

Art. 203quater oud BW koppelt de onderhoudsbijdrage van rechtswege aan het indexcijfer van de consumptieprijzen, tenzij u uitdrukkelijk anders overeenkwam. Voert u de indexering door, dan is het hogere bedrag in dezelfde mate aftrekbaar. Doet u dat niet en int uw ex de achterstallige indexering jaren later, dan valt dat bedrag fiscaal in het jaar van betaling en niet in de jaren waarop het betrekking had. Voer de indexering daarom elk jaar op hetzelfde ogenblik door.

Wat u bijhoudt, en hoelang

Uw dossier hoeft niet dik te zijn, maar het moet volledig zijn.

• De titel: vonnis of bekrachtigde overeenkomst, met het bedrag en de indexeringsclausule
• Alle rekeninguittreksels, per jaar geordend, met een leesbare mededeling
• De berekening van de indexering per jaar
• De bewijsstukken van uw aandeel in de buitengewone kosten
• Naam, adres en, waar mogelijk, het rijksregisternummer van de rechthebbende

Wanneer de aftrek u niets oplevert

Er zijn situaties waarin de aftrek weinig of geen effect heeft: wanneer uw belastbaar inkomen laag is, of wanneer u om een andere reden al nauwelijks belasting betaalt. In dat geval is de vraag niet hoe u de aftrek maximaliseert maar of het fiscaal co-ouderschap voor uw gezin voordeliger uitvalt. Beide samen kan niet, en de keuze wordt gemaakt bij het opstellen van de overeenkomst. Reken beide scenario's door voor u tekent.

Voorbeeld: dezelfde betaling, twee uitkomsten

Een voorbeeld ter illustratie, zonder cijfers. Twee vaders betalen exact hetzelfde maandbedrag voor hun kind. De eerste betaalt met een domiciliëring op een rekening op naam van de moeder, met een vaste mededeling, op grond van een bekrachtigde overeenkomst. De tweede betaalt wisselend, deels contant en deels door rechtstreeks facturen te voldoen, zonder overeenkomst. Bij een controle houdt de eerste zijn volledige aftrek; de tweede verliest ze, niet omdat hij minder betaalde maar omdat hij het niet kan aantonen. Het verschil zit in de vorm, niet in het bedrag.

Aan wie de wet de aftrek toekent

De aftrek komt toe aan wie de uitkering werkelijk betaalt en op wie de onderhoudsverplichting rust. Betaalt uw nieuwe partner een deel van de bijdrage vanaf een gemeenschappelijke rekening, dan blijft u degene die verplicht is en die aftrekt, maar u moet dan wel kunnen aantonen dat het bedrag van u kwam. Werkt u met een gemeenschappelijke rekening, laat de betaling dan vertrekken van een rekening op uw naam of zorg dat de mededeling ondubbelzinnig naar u verwijst.

Eén betaling, twee bestemmingen

Betaalt u zowel een bijdrage voor de kinderen als een uitkering aan uw ex-partner, dan is het verleidelijk om één bedrag over te schrijven. Doe dat gerust, maar zorg dat de overeenkomst per bestemming een bedrag noemt en dat uw mededeling naar die overeenkomst verwijst. Zo blijft aantoonbaar welk deel waarvoor was, ook wanneer de verhouding tussen beide bedragen na een wijziging verschuift.

Wat er gebeurt bij een wijziging van het bedrag

Verandert de situatie ingrijpend, dan kan de bijdrage worden herzien (art. 209 oud BW, art. 387bis oud BW en art. 1253ter/7 Ger. W. voor de familierechtbank). Fiscaal blijft het regime identiek; wat verandert is het bedrag dat u aftrekt vanaf het ogenblik dat u het effectief betaalt. Voeg de nieuwe titel bij uw stukken, zodat elk jaar in uw dossier gedekt is door het stuk dat op dat jaar van toepassing was.

De aftrek en het ten laste zijn van uw kind

De aftrek van onderhoudsgeld en het fiscaal ten laste hebben van uw kind zijn twee verschillende zaken die elkaar beïnvloeden. Verblijft het kind gelijkmatig verdeeld, dan kiest u tussen de aftrek en de verdeling van het belastingvoordeel voor kinderen ten laste. Verblijft het kind hoofdzakelijk bij de andere ouder, dan is die keuze er niet en blijft de aftrek de weg voor de betalende ouder. Laat die situatie beschrijven in de overeenkomst, zodat beide aangiften op dezelfde feiten steunen.

Praktische ingrepen die uw dossier waterdicht maken

Er is weinig nodig om een aftrek onbetwistbaar te maken; het gaat vooral om consequent zijn.

• Eén vaste betaaldag per maand, bij voorkeur via domiciliëring
• Altijd dezelfde mededeling, met maand, jaar en een verwijzing naar de overeenkomst
• Eén rekening op naam van de rechthebbende, en niet wisselende rekeningen
• Elk jaar een overzicht van het jaartotaal, samen met de ontvanger opgemaakt
• De titel en de uittreksels samen bewaren, per jaar geordend

Wat de aftrek niet dekt

Niet alles wat u voor uw kinderen of uw ex uitgeeft, is onderhoudsgeld. Cadeaus, vakanties die u zelf organiseert, kosten die u tijdens uw eigen verblijfsdagen maakt en investeringen in uw eigen woning vallen erbuiten: zij horen bij het gewone ouderschap of bij uw eigen huishouden. Ook een schuld die u van uw ex overneemt, is geen onderhoudsgeld. Verwar de twee niet, want een aftrek die te ruim wordt ingevuld, trekt de aandacht naar het volledige dossier.

De aftrek in het jaar van de breuk

Het jaar waarin u uit elkaar gaat, is fiscaal het meest verwarrende. Vaak is er eerst een periode zonder titel, daarna een voorlopige regeling en pas later een definitieve overeenkomst. Voor de aftrek telt telkens hetzelfde: welke betalingen deed u, op grond van welk stuk, en aan wie. Maak van dat jaar een apart overzicht met per periode het geldende stuk en de bijhorende betalingen. Dat overzicht is bij een latere vraag om inlichtingen het enige wat u nodig hebt, en het scheelt u een reconstructie waarvan de stukken tegen dan verspreid zijn.

Wat u met uw ex het best samen afspreekt

Omdat wat u aftrekt bij de andere partij belastbaar is, hebt u er allebei belang bij dat u van dezelfde cijfers vertrekt. Spreek af dat u elk jaar in het begin van het volgende jaar één overzicht maakt van de effectief betaalde bedragen, en dat u dat allebei ondertekent. Dat kost tien minuten. Het alternatief is dat de fiscus twee verschillende bedragen ziet en bij allebei vragen stelt, waarna een oud conflict opnieuw begint over iets dat met de scheiding zelf niets meer te maken heeft.

Waar de andere fiscale vragen staan

Op deze pagina staat wat u als betaler in mindering brengt. De keerzijde bij de ontvanger, de voorwaarden waarop de fiscus een aftrek verwerpt en de aangifte zelf komen elders aan bod, zodat u niet vier keer dezelfde uitleg leest.

De voorwaarden waarop een aftrek sneuvelt, staan op wanneer de aftrek wordt geweigerd.

Uw eigen jaaroverzicht

Maak van uw betalingen één overzicht per kalenderjaar, met per maand het bedrag en de datum, en met onderaan het totaal. Voeg er de stukken bij waaruit de verplichting blijkt. Dat overzicht heeft twee functies. Het eerste is praktisch: u vult uw aangifte in enkele minuten in in plaats van uittreksels door te bladeren. Het tweede is verdedigend: komt er ooit een vraag, dan legt u een geordend geheel voor in plaats van een stapel losse stukken, en dat maakt een verschil in hoe de vraag verder wordt behandeld. Werk het overzicht bij op het ogenblik van de betaling, niet achteraf. Voeg er ook uitdrukkelijk de betalingen aan toe die u rechtstreeks aan derden deed wanneer uw overeenkomst dat zo bepaalt, met de omschrijving erbij. Wat u niet noteert op het ogenblik zelf, herinnert u zich een jaar later niet meer, en precies die posten zijn de posten waarover discussie ontstaat.

Gehuwd, wettelijk samenwonend, feitelijk samenwonend

Uw plicht tegenover uw kinderen hangt niet af van uw relatievorm en de aftrek dus evenmin. Voor betalingen aan uw ex-partner ligt dat anders: die veronderstellen een onderhoudsverplichting, en die bestaat na een echtscheiding wel en na het beëindigen van een wettelijke samenwoning of een feitelijke relatie in principe niet. Betaalt u toch, dan gaat het fiscaal om een vrijwillige overdracht.