Ontvangen onderhoudsgeld: wat u erop betaalt

Deze pagina bekijkt enkel de ontvanger

Wat de betaler in mindering brengt, behandelen we op een aparte pagina. Hier gaat het over wat er bij u belast wordt en wat niet.

De kant van de betaler leest u op onderhoudsgeld aftrekken als betaler.

Wat er bij u wordt belast

Ontvangen onderhoudsgeld wordt bij u belast in dezelfde mate waarin het bij de betaler aftrekbaar is. Voor betalingen in 2026 is dat 60%. Het aftrekpercentage daalt in fases: 70% voor betalingen vanaf 1 januari 2025, 60% vanaf 1 januari 2026 en 50% vanaf 1 januari 2027. De ontvanger wordt op hetzelfde percentage belast. Het belaste deel komt bovenop uw andere inkomsten en wordt dus belast tegen het tarief dat op uw hoogste schijf van toepassing is. Daardoor kan een verhoging van het onderhoudsgeld u netto minder opleveren dan het brutobedrag doet vermoeden.

Bruto is niet netto: reken vooraf

Het bedrag dat maandelijks op uw rekening komt, is niet het bedrag dat u overhoudt. Dat verschil is de meest onderschatte factor in een onderhandeling over onderhoudsgeld. De afbouw van het percentage werkt in uw voordeel: 70% voor betalingen vanaf 1 januari 2025, 60% vanaf 1 januari 2026 en 50% vanaf 1 januari 2027. Wat de betaler minder kan aftrekken, wordt bij u ook minder belast. Wie een bedrag afspreekt dat jaren moet meegaan, houdt daar het best rekening mee, zeker wanneer het onderhoudsgeld een groot aandeel van uw inkomen uitmaakt.

Het jaar van ontvangst bepaalt de aanslag

Onderhoudsgeld wordt belast in het jaar waarin u het ontvangt. Wordt een achterstand van meerdere jaren in één keer betaald, bijvoorbeeld na een tussenkomst van de gerechtsdeurwaarder of van de Dienst voor alimentatievorderingen, dan valt dat volledige bedrag in dat ene jaar. Voor wie een bescheiden inkomen heeft, kan dat een aanzienlijke sprong betekenen. Het is een reden te meer om achterstand snel aan te pakken in plaats van ze te laten oplopen.

Ook de bijdrage voor de kinderen wordt aangegeven

Veel ontvangende ouders gaan ervan uit dat een bijdrage voor de kinderen buiten hun aangifte valt. Dat klopt niet: het onderhoudsgeld wordt aangegeven door wie het ontvangt, ook wanneer het bestemd is voor de kinderen. Het geld is dan wel voor het kind, fiscaal is het de ontvangende ouder die de uitkering int. Enkel wanneer de bijdrage rechtstreeks aan een meerderjarig kind wordt betaald, verschuift de aangifte naar dat kind zelf, met mogelijke gevolgen voor het ten laste zijn.

Gevolgen buiten de belasting zelf

Een belastbaar inkomen speelt door in meer dan uw aanslagbiljet. Uw inkomen wordt door verschillende instanties gebruikt als grondslag, van een tegemoetkoming tot een tarief dat van uw inkomen afhangt. Precieze drempels vermelden wij hier niet, omdat ze per regeling verschillen en wijzigen. Wat u wel moet weten, is dat een stijging van het onderhoudsgeld op meer dan één plaats voelbaar kan zijn en dat het loont dat vooraf na te vragen bij de instantie die het betreft.

Splits de bedragen in de overeenkomst

Staat er één bedrag in de overeenkomst, zonder onderscheid tussen de bijdrage voor de kinderen en een uitkering voor uzelf, dan ontstaat er later discussie over wie wat aangeeft. Vraag dat het bedrag per bestemming wordt uitgesplitst, en dat het uitdrukkelijk wordt benoemd. Art. 1321 Ger. W. verplicht de familierechtelijke overeenkomst overigens al om de bijdrage in de kosten van de kinderen concreet vast te leggen; die verplichting werkt hier in uw voordeel.

Zorg dat beide aangiften op elkaar aansluiten

De fiscus ziet twee aangiften: die van de betaler en die van u. Sluiten de bedragen niet op elkaar aan, dan valt dat op en volgt er vaak een vraag om inlichtingen aan beide kanten. Maak daarom elk jaar één overzicht van de effectief ontvangen bedragen, en gebruik dat cijfer allebei. Dat is geen verplichting, maar het spaart u een briefwisseling die op niets uitloopt.

Voorbeeld: waarom een verhoging tegenvalt

Een voorbeeld ter illustratie, zonder bedragen. Een moeder onderhandelt over een verhoging van de bijdrage omdat de kosten van de school gestegen zijn. Zij rekent met het brutobedrag en berekent haar budget daarop. Bij de aanslag blijkt een deel van de verhoging belast, waardoor het extra beschikbare inkomen kleiner is dan zij had voorzien. De verhoging was terecht, maar zij had ze netto moeten berekenen. Wie de fiscale kant meeneemt in de onderhandeling, komt op een bedrag dat werkelijk dekt waarvoor het bedoeld is.

Wat u zelf kunt narekenen voor u tekent

U hoeft geen fiscalist te zijn om het effect in te schatten. Tel het jaarbedrag dat u zou ontvangen bij uw huidige belastbaar inkomen, en kijk in welke schijf dat u brengt. Het belaste deel wordt bovenaan uw inkomen bijgeteld, dus tegen uw hoogste tarief. Wie dat op voorhand doet, onderhandelt over een bedrag dat werkelijk dekt waarvoor het bedoeld is. Wie het nalaat, ontdekt het verschil pas bij de aanslag, wanneer de overeenkomst al getekend is.

Voorschotten en tussenkomsten van derden

Wordt het onderhoudsgeld geïnd door een gerechtsdeurwaarder of komt een dienst tussen die voorschotten uitbetaalt en daarna zelf invordert, dan verandert er fiscaal niets aan de aard van wat u ontvangt: het blijft onderhoudsgeld. Wel is het belangrijk dat u het overzicht bijhoudt van wat u werkelijk in dat jaar ontving, want dat is het bedrag dat u aangeeft. Vraag daarvoor een jaarafrekening op bij de instantie die de betalingen doet.

Wat u bewaart

Ook aan de ontvangende kant is een dossier nuttig, al is het maar om te kunnen aantonen wat u niet ontving.

• De titel: het vonnis of de bekrachtigde overeenkomst
• Uw rekeninguittreksels, per jaar geordend
• De berekening van de indexering die werd toegepast
• Een jaaroverzicht van de ontvangen bedragen, gedeeld met uw ex
• De briefwisseling over achterstand of niet-betaling

Niet ontvangen is niet belast

U wordt belast op wat u werkelijk ontvangen hebt, niet op wat u had moeten krijgen. Blijft uw ex in gebreke, dan geeft u dus enkel de betalingen aan die effectief binnenkwamen. Dat is een schrale troost, maar het maakt de opvolging van de betalingen wel dubbel belangrijk: uw uittreksels vormen tegelijk uw fiscale grondslag en het bewijs van de achterstand die u wilt invorderen.

Wanneer het onderhoudsgeld stopt of daalt

Wijzigt de bijdrage na een herziening (art. 209 oud BW, art. 387bis oud BW, art. 1253ter/7 Ger. W.), dan volgt uw aangifte gewoon wat u vanaf dan ontvangt. Stopt de uitkering in de loop van het jaar, dan geeft u het gedeelte aan dat u tot dan ontving. Voeg de nieuwe titel bij uw stukken, zodat het bedrag in uw aangifte overeenstemt met het stuk dat op dat jaar sloeg.

Onderhandelen met de fiscale kant erbij

In een onderhandeling over onderhoudsgeld praten partijen bijna altijd over brutobedragen, terwijl de een netto betaalt en de ander netto ontvangt. Leg dat verschil op tafel. Een bedrag dat voor de betaler zwaar aanvoelt en voor de ontvanger tegenvalt, is vaak hetzelfde bedrag dat na de fiscale correctie voor beiden aanvaardbaar wordt. Dat gesprek is niet ingewikkeld, maar het moet wel gevoerd worden voor de handtekening en niet erna.

Waarom uw ex belang heeft bij uw aangifte

De uitkering die u ontvangt, wordt bij de betaler in mindering gebracht. Wat u aangeeft en wat hij aftrekt, moet dus samenvallen. Loopt dat uiteen, dan komt er bij een van beiden een vraag om inlichtingen, en die vraag betrekt bijna altijd ook de andere partij erbij. Spreek daarom af dat u het jaartotaal samen vaststelt aan het begin van het volgende jaar, met de uittreksels erbij. Dat is geen kwestie van vertrouwen maar van efficiëntie: één blad papier vervangt een briefwisseling die maanden kan duren.

Het jaar van de breuk

In het jaar van de breuk zijn er meestal opeenvolgende regelingen: eerst niets op papier, dan een voorlopige afspraak, en pas later een definitieve titel. U geeft aan wat u werkelijk ontvangen hebt in dat jaar, ongeacht onder welke van die regelingen het viel. Maak voor dat jaar een apart overzicht met per periode de betalingen die binnenkwamen. Het is het enige jaar waarin de cijfers niet vanzelf spreken, en tegelijk het jaar waarnaar bij een controle het vaakst gevraagd wordt.

Waar de andere fiscale vragen staan

Deze pagina blijft bij uw kant van de rekening. Wat de betaler in mindering brengt, waarom een aftrek geweigerd wordt en hoe het volledige plaatje eruitziet, staan elk apart uitgewerkt.

Het volledige overzicht leest u op alimentatie en belastingen.

Wat u het best zelf opvolgt

Als ontvanger hebt u er belang bij dat het bedrag dat bij u wordt aangegeven overeenkomt met het bedrag dat aan de andere kant in aftrek wordt gebracht. Houd daarom zelf een overzicht bij van wat er werkelijk binnenkwam, met datum en bedrag, en niet van wat er had moeten binnenkomen. Dat onderscheid is belangrijk: een bedrag dat u nooit ontvangen hebt, hoort niet thuis in uw aangifte, hoe uitdrukkelijk het ook in de overeenkomst staat. Bewaar uw uittreksels samen met de overeenkomst en met elke latere wijziging. Wijzigt het bedrag in de loop van het jaar, noteer dan vanaf welke maand. Vraag ten slotte, wanneer de verstandhouding dat toelaat, om het jaartotaal met elkaar te vergelijken voor u allebei indient. Eén bericht volstaat, en het voorkomt dat u maanden later een vraag krijgt over een verschil dat op dat ogenblik nog eenvoudig uit te leggen was.

Gehuwd, wettelijk samenwonend, feitelijk samenwonend

De bijdrage voor de kinderen ontvangt u ongeacht de relatievorm die u met de andere ouder had: de onderhoudsplicht volgt uit de afstamming. Een uitkering voor uzelf veronderstelt een onderhoudsverplichting tegenover u, en die bestaat na een echtscheiding wel en na het beëindigen van een wettelijke samenwoning (art. 1475 e.v. oud BW) of een feitelijke relatie in principe niet. Krijgt u toch geld van een ex-partner zonder onderliggende verplichting, dan is dat fiscaal geen onderhoudsuitkering.