De kinderen inschrijven op uw nieuwe adres na een scheiding

Deze pagina gaat over de administratie, niet over de gevolgen

Wat de domicilie betekent voor het Groeipakket, voor uw belastingaangifte en of uw ex het adres eenzijdig kan wijzigen, behandelen we op de pagina over de domicilie van het kind. Hier gaat het over de stappen bij de gemeente wanneer u met de kinderen verhuist.

De gevolgen van de domiciliekeuze leest u op domicilie van het kind.

Eén officieel adres, ook bij gelijk verdeeld verblijf

Een kind kan maar op één adres ingeschreven staan, ook wanneer het evenveel bij beide ouders verblijft. Die keuze zegt niets over de verblijfsregeling zelf en niets over het ouderlijk gezag.

De begrippen die door elkaar worden gehaald

Drie woorden lopen in dit dossier voortdurend door elkaar, en dat is de oorzaak van de meeste onnodige discussies. De inschrijving of domicilie is het ene adres waarop het kind in het bevolkingsregister staat. De verblijfsregeling is de verdeling van de tijd van het kind over beide ouders. Het ouderlijk gezag is de bevoegdheid om beslissingen over het kind te nemen. Die drie zijn onafhankelijk van elkaar: een kind kan de helft van de tijd bij een ouder verblijven zonder daar ingeschreven te staan, en beide ouders behouden hun gezag ongeacht op welk adres het kind staat. Een verhuis raakt in de eerste plaats de inschrijving; of ze ook gevolgen heeft voor de verblijfsregeling, is een aparte vraag.

• Inschrijving: één adres in het bevolkingsregister
• Verblijfsregeling: de verdeling van de tijd
• Ouderlijk gezag: de beslissingsbevoegdheid
• Een wijziging van het ene volgt niet automatisch uit het andere

Overleg voor u de aangifte doet, niet erna

De inschrijving van een kind is geen loutere formaliteit die u alleen afhandelt: zij raakt het ouderlijk gezag, dat na een scheiding in beginsel gezamenlijk blijft (art. 374 §1 oud BW). Een ouder die de kinderen zonder overleg op zijn nieuwe adres laat inschrijven, zet de andere ouder voor een voldongen feit en creëert doorgaans meer conflict dan de verhuis zelf. Bespreek daarom vooraf welk adres het wordt, waarom, en vanaf welke datum. Legt u die afspraak schriftelijk vast, dan hoeft u er later niet op terug te komen. Bereikt u geen akkoord, laat de aangifte dan niet de beslissing nemen: bij gebreke van overeenstemming over de organisatie van de huisvesting van het kind komt de zaak bij de familierechtbank.

Stap voor stap: wat er bij de gemeente gebeurt

Het administratieve verloop is in de meeste gemeenten identiek en verrast vooral door de volgorde. U doet eerst aangifte, daarna komt de controle, en pas dan is de inschrijving een feit. Wie ervan uitgaat dat het adres onmiddellijk gewijzigd is, komt in de tussenperiode voor verrassingen te staan bij de school of het ziekenfonds.

• U doet aangifte van adreswijziging bij de gemeente van de nieuwe woonplaats
• U neemt de kinderen die mee verhuizen op in diezelfde aangifte
• De wijkagent stelt de werkelijke verblijfplaats ter plaatse vast
• Na de vaststelling wordt de inschrijving in het register aangepast
• U laat de adresgegevens op de identiteitsdocumenten bijwerken
• U brengt de instanties op de hoogte die de wijziging niet automatisch ontvangen

De woonstcontrole: waarop de wijkagent let

De vaststelling ter plaatse dient om na te gaan of het opgegeven adres ook de werkelijke verblijfplaats is. Voor kinderen betekent dat concreet dat er een plaats moet zijn waar zij daadwerkelijk verblijven: een slaapplaats, hun spullen, hun kleding. Een adres opgeven waar een kind in de praktijk nooit slaapt, is dus geen werkbare piste. Bent u op het ogenblik van de controle niet thuis, dan volgt in de regel een nieuwe poging of een uitnodiging; het loont om bereikbaar te zijn, omdat elke gemiste controle de inschrijving verder uitstelt.

De tussenperiode: waar u tegenaan loopt

Tussen de aangifte en de definitieve inschrijving zit een periode waarin het oude adres in de registers blijft staan. Post en officiële zendingen vertrekken in die periode nog naar het oude adres. Houd daar rekening mee bij tijdgevoelige zaken en spreek met de andere ouder af hoe u post die op het oude adres toekomt, aan elkaar bezorgt. Die afspraak lijkt overbodig tot de eerste brief van de school of van een instantie er ligt.

• Post blijft tijdelijk naar het oude adres gaan
• Spreek af wie post doorgeeft en binnen welke tijd
• Wacht met tijdgevoelige aanvragen tot de inschrijving rond is
• Bewaar een bewijs van de aangifte

Wat u meebrengt en wat u vooraf beslist

De aangifte verloopt vlotter wanneer u vooraf een aantal gegevens en beslissingen klaar hebt. Welke stukken uw gemeente precies vraagt, verschilt; onderstaande lijst dekt wat in de meeste gevallen aan de orde is.

• De identiteitsdocumenten van de aangevende ouder en van de kinderen
• De juiste gegevens van het nieuwe adres, inclusief bus- of verdiepingsaanduiding
• De datum waarop de kinderen effectief op het nieuwe adres verblijven
• De beslissing, in overleg met de andere ouder, bij wie de kinderen worden ingeschreven
• De gegevens van de school, het ziekenfonds en de uitbetaler van het Groeipakket, om ze nadien te verwittigen

De meldingen na de gemeente, één voor één

Een adreswijziging bereikt niet elke instantie automatisch. De meest voorkomende vergetelheden zijn steeds dezelfde, en het gevolg is telkens hetzelfde: een brief die niet aankomt of een dossier dat op een verouderd adres blijft draaien. Werk de lijst hieronder af en spreek met de andere ouder af wie welke melding doet, zodat geen enkele instantie twee keer of nul keer wordt verwittigd.

• De school of de kinderopvang, die de gemeentelijke wijziging niet automatisch ontvangt
• Het ziekenfonds
• De uitbetaler van het Groeipakket
• De huisarts, de tandarts en eventuele behandelende diensten
• De sportclub, de jeugdbeweging en de academie
• Verzekeringen en abonnementen die op naam van het kind staan

Een uitgewerkt voorbeeld

Stel dat een ouder na de scheiding binnen dezelfde gemeente verhuist en dat de twee kinderen op het nieuwe adres worden ingeschreven. De ouders bespreken vooraf dat de inschrijving mee verhuist en leggen dat in één zin schriftelijk vast. De verhuizende ouder doet aangifte en neemt daarin beide kinderen op. Enkele dagen later komt de wijkagent langs; de kinderen hebben er elk een slaapplaats. Na de vaststelling wordt de inschrijving aangepast. Diezelfde week verwittigt de ene ouder de school en de academie, de andere het ziekenfonds en de uitbetaler van het Groeipakket. Wat in de tussenperiode nog op het oude adres toekomt, wordt binnen enkele dagen doorgegeven. Dit voorbeeld illustreert alleen de volgorde van de stappen; het zegt niets over welk adres in uw situatie het aangewezen adres is.

Wat er in de praktijk misloopt

De fouten hieronder komen vrijwel altijd terug bij dezelfde oorzaak: de aangifte wordt gezien als een administratieve handeling in plaats van als een beslissing over het kind.

• De aangifte doen zonder de andere ouder vooraf te informeren
• Ervan uitgaan dat de school automatisch verwittigd wordt
• Een adres opgeven waar het kind in de praktijk niet verblijft
• Niet bereikbaar zijn op het ogenblik van de woonstcontrole
• Tijdgevoelige aanvragen indienen voor de inschrijving definitief is
• De inschrijving verwarren met de verblijfsregeling en denken dat het ene het andere wijzigt

Gehuwd, wettelijk samenwonend of feitelijk samenwonend

Voor de aangifte zelf maakt uw relatievorm geen verschil: de gemeente registreert waar het kind werkelijk verblijft, ongeacht het statuut van de ouders. Het verschil zit in de manier waarop de afspraak over het adres tot stand komt. Gehuwden nemen die afspraak doorgaans mee in het geheel van hun scheidingsregeling. Wettelijk samenwonenden beëindigen hun samenwoning bij verklaring (art. 1476 oud BW) en regelen de afspraken over de kinderen daarnaast. Feitelijk samenwonenden hebben geen relatie te ontbinden, maar de afspraak over de inschrijving is voor hen even belangrijk. In alle drie de gevallen blijft het gezag na de breuk in beginsel gezamenlijk (art. 374 §1 oud BW), en dus blijft het overleg over de inschrijving even noodzakelijk.

Wat u na de inschrijving nog controleert

Ga enkele weken na de aangifte na of alles effectief is doorgevoerd. Vraag een uittreksel op en kijk of de gegevens kloppen. Controleer daarna of de instanties waarmee u werkt de nieuwe toestand ook kennen: kijk of de post op het juiste adres toekomt en of de brieven die vroeger naar het oude adres gingen nu correct aankomen. Wat in deze fase niet klopt, sleept vaak lang aan, omdat elke instantie op haar eigen ogenblik bijwerkt. Eén controleronde bespaart u maanden van losse rechtzettingen.

Deze pagina en de pagina over de gevolgen

Wat hierboven staat, is het administratieve traject: overleg, aangifte, controle, inschrijving, meldingen. Wat de gekozen inschrijving vervolgens betekent voor het Groeipakket, voor de fiscale verwerking en of het adres later eenzijdig gewijzigd kan worden, is een andere vraag met andere regels. Die behandelen we niet hier, om te vermijden dat twee pagina's hetzelfde onderwerp half beantwoorden.

De gevolgen van de domiciliekeuze staan volledig uitgewerkt op domicilie van het kind na een scheiding.