Fiscaal Correct Scheiden: Wat in de Overeenkomst Moet Staan

De aangifte volgt de akte, niet omgekeerd

Wie in mei ontdekt dat zijn aftrek wordt geweigerd, kan daar in mei niets meer aan doen. Zowel de aftrek van onderhoudsgeld als de verdeling van het belastingvoordeel voor de kinderen hangt af van wat er in uw overeenkomst of vonnis staat, en van het ogenblik waarop dat stuk is geregistreerd of gehomologeerd. Dat ogenblik ligt maanden vóór de aangifte. Een overeenkomst die inhoudelijk klopt maar te laat is geregistreerd, levert voor dat jaar niets op. Dit is de reden waarom wij elke regelingsakte en elke kindregeling ook fiscaal nalezen en niet enkel juridisch.

Aftrek van onderhoudsgeld: het percentage is gewijzigd

Onderhoudsgeld dat u betaalt, is fiscaal aftrekbaar op grond van artikel 104, 1° en 2° WIB 92. Het aftrekpercentage is de voorbije jaren verlaagd en daalt verder: 70% voor betalingen vanaf 1 januari 2025, 60% vanaf 1 januari 2026 en 50% vanaf 1 januari 2027. Aan de ontvangstkant geldt exact hetzelfde percentage — wat u niet meer kunt aftrekken, wordt bij de ontvanger ook niet meer belast. Er is daarbij geen onderscheid tussen onderhoudsgeld voor de kinderen en voor een ex-partner: dezelfde percentages gelden voor beide. De voorwaarden zijn wel onveranderd gebleven.

• De betaling gebeurt ter uitvoering van een wettelijke onderhoudsverplichting
• De betalingen zijn regelmatig — een eenmalige som telt niet
• De ontvanger maakt geen deel uit van uw gezin
• U kunt de betalingen bewijzen: overschrijvingen met duidelijke mededeling, geen contant geld
• Het bedrag en de betalingsmodaliteiten staan in een akte of vonnis

Waarom dit onderwerp bij de akte hoort en niet bij de aangifte

Het gesprek over de fiscale gevolgen van een scheiding komt bij veel mensen pas op gang wanneer het aangifteformulier op tafel ligt. Op dat ogenblik is het meeste al beslist. De aftrek van onderhoudsgeld, de verdeling van het belastingvoordeel voor de kinderen en de vraag wie welk bedrag mag inbrengen, volgen uit wat er in uw overeenkomst staat en uit de manier waarop u de betalingen hebt georganiseerd. Wie die punten pas in het voorjaar bekijkt, kan hoogstens vaststellen wat er is; wie ze bij het opstellen van de akte bekijkt, kan ze nog vormgeven. Deze pagina behandelt daarom uitsluitend de akte. Het invulwerk zelf staat op de bijhorende pagina.

De drie clausules waar het om draait

In vrijwel elk dossier komen dezelfde drie punten terug. Ten eerste: de bepaling over de onderhoudsbijdrage, met wie betaalt, aan wie, voor wie en hoe. Ten tweede: de bepaling over de fiscale behandeling van de kinderen, waarbij u kiest tussen de aftrek van het onderhoudsgeld en de verdeling van het belastingvoordeel voor de kinderen. En ten derde: de bepaling over de manier waarop er betaald wordt, wat op het eerste gezicht een praktisch punt lijkt maar in werkelijkheid bepaalt of u uw betalingen later kunt aantonen. Wie die drie clausules zorgvuldig laat opstellen, heeft het grootste deel van zijn fiscale positie geregeld.

• De onderhoudsbijdrage: wie, aan wie, voor wie, hoeveel en hoe
• De keuze tussen aftrek en verdeling van het belastingvoordeel
• De betaalwijze, zodat elke betaling later aantoonbaar is

De keuze die u maar één keer maakt

Bij een gelijkmatig verdeeld verblijf moet u kiezen: ofwel trekt de betaler het onderhoudsgeld af, ofwel wordt het belastingvoordeel voor de kinderen over beide ouders verdeeld. Allebei kan niet. Die keuze wordt gemaakt op het ogenblik dat de overeenkomst wordt opgesteld en niet bij het invullen van de aangifte. Bespreek daarom expliciet welke van beide oplossingen voor uw gezin het gunstigst uitvalt, en laat die keuze in de akte weerspiegelen: een overeenkomst die over de onderhoudsbijdrage zwijgt terwijl er wel betaald wordt, of die het omgekeerde regelt van wat men in de praktijk doet, levert onvermijdelijk problemen op.

Waarom de betaalwijze een fiscale clausule is

Een betaling die u niet kunt aantonen, is fiscaal een betaling die niet bestaat. Dat maakt van de betaalwijze een fiscaal punt en niet louter een praktische afspraak. Neem in de akte op dat er per overschrijving wordt betaald op een aangeduide rekening, met een vaste mededeling, en op een vaste dag van de maand. Vermijd contante betalingen en vermijd het door elkaar lopen van de onderhoudsbijdrage met andere betalingen tussen u beiden. Wie een deel van zijn bijdrage in natura levert door zelf kosten te betalen, spreekt uitdrukkelijk af hoe dat geregistreerd en verrekend wordt.

• Betaling per overschrijving, op een aangeduide rekening
• Een vaste mededeling die de betaling herkenbaar maakt
• Een vaste vervaldag per maand
• Geen vermenging met andere betalingen tussen u beiden
• Een uitdrukkelijke afspraak over wat rechtstreeks betaald wordt

Onderhoudsbijdrage en buitengewone kosten uit elkaar houden

In de meeste overeenkomsten staat naast de maandelijkse bijdrage ook een regeling voor de kosten die daar niet in begrepen zijn. Houd die twee in de akte duidelijk uit elkaar: de maandelijkse bijdrage met haar eigen betaalwijze, en de bijzondere kosten met een eigen procedure van overleg, bewijsstukken en terugbetaling. Wanneer beide door elkaar lopen, wordt het achteraf onmogelijk om te bepalen welk deel van de betalingen aan welke titel gebeurde. Dat is niet alleen fiscaal lastig, het is ook de meest voorkomende bron van discussies tussen ouders in de jaren na de scheiding.

Wat de akte over de gezinswoning moet zeggen

Naast de kinderen is de woning het bestanddeel met de meeste fiscale raakvlakken. De akte moet duidelijk maken wie de woning behoudt of dat ze verkocht wordt, wie de lening verder draagt, en vanaf welk ogenblik dat geldt. Die bepalingen bepalen mee wie welke lasten in zijn aangifte betrekt. Laat ze daarom niet in algemene bewoordingen staan maar met vermelding van de datum vanaf wanneer elke afspraak ingaat. Wie enkel schrijft dat een van beiden de woning overneemt zonder erbij te zeggen vanaf wanneer, laat een vraag open die elk jaar opnieuw terugkomt.

De partneralimentatie apart benoemen

Wordt er naast een bijdrage voor de kinderen ook een uitkering tussen de ex-partners afgesproken, dan moet die in de akte afzonderlijk benoemd worden, met haar eigen bedrag, haar eigen duur en haar eigen betaalwijze. Wordt er uitdrukkelijk afstand gedaan van een uitkering tussen de echtgenoten, dan hoort ook dat er onmiskenbaar in te staan. Een akte die beide vormen van onderhoudsgeld op één hoop gooit, maakt het achteraf onmogelijk om te bepalen welk deel op welke grondslag betaald werd, en zet daarmee de fiscale behandeling van het geheel op losse schroeven.

De administratie leest uw akte

Wanneer er over uw aangifte vragen worden gesteld, is uw overeenkomst het eerste stuk waar men naar kijkt, samen met de rekeninguittreksels die de betalingen aantonen. Dat verklaart waarom een akte die op dit punt vaag blijft, u jaren later nog achtervolgt. Zorg dat de akte zichzelf uitlegt: bedragen, ingangsdatum, betaalwijze, voor welke kinderen, en de gemaakte keuze inzake het belastingvoordeel. Wie de akte kan overhandigen en daar een reeks overschrijvingen naast kan leggen die er precies mee overeenstemmen, heeft geen betoog meer nodig.

• Bedragen en de datum vanaf wanneer ze gelden
• Voor welke kinderen de bijdrage bestemd is
• De gemaakte keuze inzake het belastingvoordeel voor de kinderen
• De betaalwijze en de vaste mededeling
• Rekeninguittreksels die naadloos bij de akte aansluiten

Wat er verandert wanneer de situatie verandert

Een akte is geen momentopname maar een tekst die enkele jaren mee moet. Kinderen worden ouder, verblijfsregelingen worden aangepast, inkomens wijzigen. Neem daarom op wat er gebeurt wanneer de omstandigheden veranderen: hoe u de bijdrage herbekijkt, en vooral dat u een aanpassing schriftelijk vastlegt. Een gewijzigde praktijk die nergens is vastgelegd, is precies de situatie waarin uw aangifte en uw akte uit elkaar gaan lopen. Wie zijn regeling aanpast, past dus ook zijn stukken aan; dat is een half uur werk dat een jarenlange discussie voorkomt.

Een nazicht voor u tekent

Loop voor de ondertekening de akte nog eens door met de fiscale bril op. Staat er per bepaling een bedrag en een datum. Is duidelijk voor wie elke bijdrage bestemd is. Is de keuze inzake het belastingvoordeel voor de kinderen uitdrukkelijk gemaakt. Is de betaalwijze zo omschreven dat elke betaling herkenbaar zal zijn. Zijn de bijzondere kosten van de maandelijkse bijdrage onderscheiden. En sluit alles aan bij wat u in de praktijk werkelijk van plan bent te doen. Dat laatste is de belangrijkste vraag: een akte die niet overeenstemt met de werkelijkheid, is fiscaal het grootste risico dat u kunt nemen.

Waarom een akte zonder fiscale zorg later geld kost

Een overeenkomst die op alle andere punten sluit maar zwijgt over de fiscale kant, levert elk jaar opnieuw discussie op. Wie mag wat inbrengen, hoe worden de bijzondere kosten behandeld, en wat gebeurt er wanneer de regeling verandert? Zonder tekst is dat elk jaar een onderhandeling, en die onderhandeling valt telkens in dezelfde periode, wanneer de aangifte moet worden ingediend en de tijd dringt. Met een tekst is het een verwijzing naar wat u al hebt afgesproken. Neem daarom bij het opstellen enkele minuten extra om de fiscale gevolgen uitdrukkelijk te benoemen, ook wanneer ze op dat ogenblik vanzelfsprekend lijken. Ze zijn dat later niet meer.

Waar u verder leest

Deze pagina gaat over wat er in uw overeenkomst moet staan opdat uw fiscaal voordeel later standhoudt. Het invullen van de aangifte zelf, in en na het jaar van de scheiding, behandelen we apart.

Het invulwerk staat op uw aangifte invullen na de scheiding.