Juridisch

Mr. Peter-Jan De Meulenaere· · ·

Scheidingsconvenant opstellen: Complete checklist – Uw Gids door de Juridische Jungle

Een scheiding is vaak een emotioneel belastende periode, vol onzekerheid en vragen. Te midden van alle gevoelens van verdriet, boosheid of opluchting, dient zich een belangrijke taak aan: het scheidingsconvenant opstellen. Scheidingsconvenant is echter de Nederlandse term: in België bestaat er geen convenant. Het Belgische equivalent bestaat uit twee stukken: de regelingsakte, die het vermogen verdeelt, en de familierechtelijke overeenkomst, die de persoonlijke gevolgen regelt. Samen heten ze in de praktijk de EOT-overeenkomst. Dat is de blauwdruk voor jullie toekomst als ex-partners en de overeenkomst waarin jullie alle afspraken vastleggen die na de officiële scheiding van kracht worden.

Misschien bent u net begonnen met de overweging om uit elkaar te gaan, of zijn de knopen al doorgehakt en staat u voor de taak om concrete afspraken te maken. Hoe dan ook, het proces van het opstellen van een EOT-overeenkomst lijkt op het eerste gezicht overweldigend. Het omvat immers talloze aspecten, van financiële regelingen tot de zorg voor de kinderen. Geen zorgen, u bent niet alleen. Veel gezinnen in steden als Antwerpen, Gent en Brugge staan voor dezelfde uitdaging. Een goed voorbereide EOT-overeenkomst is echter cruciaal voor een vreedzame en eerlijke scheiding. Deze gids biedt u een complete checklist en praktische tips om u door dit complexe proces te loodsen, zodat u weloverwogen beslissingen kunt nemen en een solide basis legt voor de toekomst.

Waarom een EOT-overeenkomst Uiterst Belangrijk Is

Voordat we in de details duiken van het opstellen van de EOT-overeenkomst, is het essentieel om het belang ervan te onderstrepen. Een EOT-overeenkomst voorkomt toekomstige conflicten omdat alle belangrijke zaken duidelijk en schriftelijk zijn vastgelegd. Zonder een dergelijk document kunnen er achteraf gemakkelijk discussies ontstaan over gemaakte afspraken die mondeling zijn overeengekomen, maar niet gedragen werden door beide partijen of anders geïnterpreteerd werden. Dit kan leiden tot nieuwe procedures bij de familierechtbank in bijvoorbeeld Leuven of Hasselt, wat extra kosten en emotionele belasting met zich meebrengt.

Bovendien is een goedgekeurde EOT-overeenkomst of echtscheidingsovereenkomst vaak een vereiste om de scheiding officieel te maken. Zij vormt de basis voor het verzoekschrift tot echtscheiding dat wordt ingediend bij de rechtbank. Of u nu kiest voor een Echtscheiding door Onderlinge Toestemming (EOT) of een Echtscheiding op Grond van Onherstelbare Ontwrichting (EOO), de rechtbank zal willen zien dat er adequate afspraken zijn gemaakt, zeker als er minderjarige kinderen bij betrokken zijn. Een advocaat, bijvoorbeeld uit Mechelen of Turnhout, kan u hierin uitstekend begeleiden en ervoor zorgen dat alle juridische aspecten correct worden afgehandeld.

Het Fundament Leggen: Welke Afspraken Moeten in de EOT-overeenkomst?

Het opstellen van de EOT-overeenkomst is maatwerk. Geen twee scheidingen zijn exact hetzelfde, en de inhoud van de EOT-overeenkomst zal afhangen van jullie specifieke situatie. Toch zijn er een aantal universele onderwerpen die altijd aan bod moeten komen. Deze vormen de ruggengraat van elke echtscheidingsovereenkomst.

Kinderen: Voorop staat het Welzijn van de Kids

Wanneer er minderjarige kinderen bij betrokken zijn, is dit vaak het meest gevoelige en belangrijkste onderdeel van de EOT-overeenkomst. Het welzijn van de kinderen staat altijd voorop. De afspraken hierover worden in België niet in een ouderschapsplan vastgelegd — dat is de Nederlandse rechtsfiguur — maar in de familierechtelijke overeenkomst, het onderdeel van de EOT-overeenkomst dat de persoonlijke gevolgen regelt (art. 1288 Ger.W.). Gaat de overeenkomst over een minderjarig kind, dan moet zij bovendien aangeven op welke wijze met het belang van dat kind rekening is gehouden.

### Ouderschapsovereenkomst: Cruciale Afspraken voor de Toekomst van uw Kinderen

In de familierechtelijke overeenkomst worden de volgende elementen uitgebreid behandeld:

1. Hoofdverblijfplaats en Verblijfsregeling:

   • Waar gaan de kinderen hoofdzakelijk wonen? Bij één ouder met een recht op persoonlijk contact voor de andere, of kiezen jullie voor co-ouderschap (gelijkmatig verdeeld verblijf)?
   • Hoe wordt de verblijfsregeling in praktijk gebracht? Denk aan wekelijkse wissels, een 8-6-rooster, of een ander schema dat past bij jullie situatie en de leeftijd van de kinderen.
   • Specifieke regelingen voor feestdagen, schoolvakanties en verjaardagen. Hoe worden deze verdeeld?
   • Wat gebeurt er als een ouder op vakantie wil met de kinderen? Moet de andere ouder hiervoor toestemming geven?

2. Recht op persoonlijk contact:

   • Wanneer de kinderen niet de helft van de tijd bij beide ouders verblijven, hoe vaak en wanneer ziet de niet-verzorgende ouder de kinderen?
   • Worden er afspraken gemaakt over telefonisch of digitaal contact (videobellen)?

3. Onderhoudsbijdrage voor de kinderen:

   • Hoe wordt de kosten van de kinderen verdeeld over beide ouders?
   • Berekening van het bedrag: dit is een complex aspect waarbij vaak een advocaat of notaris uit Ieper of Dendermonde ingeschakeld wordt om een correcte berekening te maken op basis van de draagkracht van beide ouders en de behoeften van de kinderen.
   • Indexering: hoe wordt de onderhoudsbijdrage jaarlijks aangepast aan de inflatie?
   • Tot wanneer loopt de onderhoudsbijdrage? Er geldt geen leeftijdsgrens: de bijdrageplicht loopt door na de meerderjarigheid zolang de opleiding van het kind niet voltooid is (art. 203 §1, tweede lid oud BW). Ze eindigt dus wanneer de kinderen hun studies afronden of zelfstandig in hun levensonderhoud kunnen voorzien.
   • Specifieke kosten: wie betaalt de buitenschoolse activiteiten, medische kosten die niet door de verzekering worden gedekt, schoolboeken, etc.? Vaak wordt hiervoor een aparte rekening (gemeenschappelijke rekening) geopend waarop beide ouders een bijdrage storten.

4. Informatie- en Consultatieregeling:

   • Hoe worden belangrijke beslissingen over de kinderen genomen? Bijvoorbeeld over schoolkeuze, medische behandelingen, sportactiviteiten.
   • Wanneer en hoe informeren ouders elkaar over belangrijke zaken betreffende de kinderen? Denk aan schoolresultaten, bezoek aan de dokter of incidenten.
   • Toegang tot medische dossiers en schoolrapporten voor beide ouders.

5. Communicatie tussen Ouders:

   • Hoe communiceren jullie met elkaar over de kinderen? Welke kanalen worden gebruikt (e-mail, app)?
   • Afspraken over respectvolle communicatie en het vermijden van conflicten in het bijzijn van de kinderen.

6. Verhuisregeling:

   • Wat gebeurt er als een van de ouders wil verhuizen, vooral als de verhuizing een aanzienlijke impact heeft op de verblijfsregeling? Spreek af dat de ouder die verhuist de andere vooraf inlicht; raken jullie het niet eens, dan beslist de familierechtbank (art. 374 §2 oud BW).
   • Dit is een punt dat vaak wordt vergeten, maar enorme gevolgen kan hebben. Denk aan gezinnen in Oudenaarde of Veurne die overwegen te verhuizen naar een andere provincie.

Financiële Afspraken: Een Eerlijke Verdeling

Dit onderdeel van de EOT-overeenkomst is vaak een bron van spanning, maar met duidelijke afspraken kan veel leed worden voorkomen.

### Onderhoudsuitkering na echtscheiding: Steun in de Rug na de Scheiding

De onderhoudsuitkering na echtscheiding is een bijdrage die de ene partner aan de andere betaalt om na de scheiding in zijn of haar levensonderhoud te kunnen voorzien, indien deze partner niet zelf voldoende inkomsten heeft.

1. Draagkracht- en Behoefteberekening:

   • Net als de onderhoudsbijdrage voor de kinderen wordt de onderhoudsuitkering berekend op basis van de financiële draagkracht van de betalende partner en de behoefte van de ontvangende partner.
   • De duur van de onderhoudsuitkering: die mag de duur van het huwelijk niet overschrijden (art. 301 §4 oud BW). Ze eindigt hoe dan ook definitief wanneer de gerechtigde hertrouwt of een verklaring van wettelijke samenwoning aflegt (art. 301 §10 oud BW). In een EOT regelen de partijen zelf de duur, op voorwaarde dat deze in evenwicht is met de andere gemaakte afspraken.
   • Indexering: jaarlijkse aanpassing aan de inflatie.
   • Herzieningsclausules: onder welke omstandigheden kan de alimentatie opnieuw worden bekeken (bijvoorbeeld bij een significante inkomenswijziging)?

2. Afstandsverklaring:

   • Kunt u geheel of gedeeltelijk afzien van de onderhoudsuitkering na echtscheiding? Dit moet expliciet in de EOT-overeenkomst worden vastgelegd.

### Verdeling van Bezittingen en Schulden: Een Balans Vinden

Dit is een complex proces, zeker bij aanmerkelijke vermogens of schulden. Hierbij is vaak de hulp van een advocaat uit Kortrijk of een gespecialiseerd notaris onontbeerlijk.

1. Verdeling van de Woning:

   • Wat gebeurt er met de gezamenlijke woning? Wordt deze verkocht en de opbrengst verdeeld?
   • Koopt één partner de ander uit? Zo ja, tegen welke waarde en op welke termijn?
   • Wie blijft er voorlopig in het huis wonen?
   • Afspraken over de hypotheek en bijbehorende lasten totdat de verdeling of verkoop heeft plaatsgevonden.

2. Roerende Goederen:

   • Verdeling van inboedel (meubels, elektronica, kunst, etc.). Maak een gedetailleerde lijst.
   • Voertuigen (auto's, motoren): wie krijgt welk voertuig en wat is de verrekening?
   • Bankrekeningen, spaargeld, beleggingen: hoe worden deze verdeeld?
   • Eventuele buitenlandse bezittingen of rekeningen.

3. Schulden:

   • Hoe worden gezamenlijke schulden (hypotheek, leningen, creditcardschulden) verdeeld?
   • Afspraken over wie welke schuld overneemt en wie de aflossing betaalt.

4. Pensioen:

   • Hoe wordt het opgebouwde pensioen verdeeld? In België bestaat er geen pensioenverevening: het wettelijk pensioen wordt bij een echtscheiding niet tussen de ex-echtgenoten verdeeld. Aanvullende pensioenen en groepsverzekeringen volgen wel het huwelijksvermogensstelsel en komen dus aan bod bij de vereffening en verdeling. Laat dit punt door uw advocaat of notaris nakijken.

5. Verzekeringen:

   • Levensverzekeringen, groepsverzekeringen, hospitalisatieverzekeringen: wie blijft de begunstigde? Wie betaalt de premies?

6. Fiscale Gevolgen:

   • Bespreking van de fiscale consequenties van de gemaakte afspraken (personenbelasting, onroerende voorheffing). Een gespecialiseerde advocaat of boekhouder kan hierbij adviseren.

Overige Juridische en Praktische Zaken

Naast de "grote" onderwerpen zijn er nog diverse andere zaken die in de EOT-overeenkomst een plek moeten krijgen.

1. Naamgebruik:

   • In België verandert een huwelijk de naam niet: elke echtgenoot behoudt zijn eigen naam. Stopt een partner met het informele gebruik van de naam van de andere?
   • De naam van de kinderen wijzigt niet door de echtscheiding.

2. Toekomstige Wijzigingen aan de EOT-overeenkomst:

   • Hoe kunnen afspraken in de toekomst worden herzien als de omstandigheden wijzigen? Vaak wordt opgenomen dat dit in onderling overleg gebeurt, eventueel met bemiddeling.
   • Welke procedures worden gevolgd indien er geen overeenstemming kan worden bereikt (bijvoorbeeld via de rechtbank van Tongeren)?

3. Geheimhoudingsclausule:

   • Soms wordt een clausule opgenomen om de afspraken in de EOT-overeenkomst geheim te houden voor derden.

4. Kosten van de Scheiding:

   • Wie betaalt welke kosten van de echtscheiding (advocaatkosten, griffierechten, notariskosten)? Dit kan 50/50 zijn of een andere verdeling, afhankelijk van de draagkracht.

5. Terugtrekking uit Bestaande Overeenkomsten:

   • Soms zijn er nog gezamenlijke abonnementen, accounts of lidmaatschappen die moeten worden opgezegd of overgezet.

Persoonlijk advies nodig?

Onze experts staan klaar om u te helpen met uw situatie. Neem vrijblijvend contact op.

De Stappen voor het Opstellen van een EOT-overeenkomst: Een Praktische Aanpak

Het opstellen van de EOT-overeenkomst is een proces dat zorgvuldige planning en communicatie vereist. Hieronder een praktisch stappenplan:

Stap 1: Voorbereiding en Informatieverzameling

Begin met het verzamelen van alle relevante documenten en informatie. Denk aan:

• Trouwboekje, huwelijkscontract (indien van toepassing).
• Geboorteakten van de kinderen.
• Bankafschriften, spaarboekjes, beleggingsoverzichten (meestal van de laatste 3-5 jaar).
• Loonfiches, fiscale fiches, bewijs van uitkeringen.
• Hypotheekoverzichten, leningoverzichten.
• Polissen van verzekeringen (levensverzekering, groepsverzekering, hospitalisatieverzekering).
• Waardebepalingen van onroerend goed (indien recent).
• Inschrijvingsbewijzen van de voertuigen.
• Overzicht van de inboedel (voor de verdeling).

Stap 2: Kies de Juiste Begeleiding

Zelf een EOT-overeenkomst opstellen wordt sterk afgeraden vanwege de complexiteit en de juridische gevolgen. U heeft professionele begeleiding nodig.

• Advocaat (een of twee): Elke partner kan een eigen advocaat inschakelen. Dit is vaak het geval wanneer er veel wantrouwen of complexe financiële zaken spelen. Bij de rechtbank van Brussel bijvoorbeeld, werken veel advocaten die gespecialiseerd zijn in familierecht.
• Echtscheidingsbemiddelaar (mediator): Dit is een neutrale derde die jullie helpt om samen tot afspraken te komen. Vaak is dit een advocaat gespecialiseerd in bemiddeling. Dit kan de kosten drukken en de communicatie bevorderen. Na het bereiken van een overeenkomst zal de bemiddelaar of een advocaat (bijvoorbeeld een advocaat in Gent) de juridische formalisering van de afspraken voor zijn rekening nemen.
• Notaris: Een notaris kan ook een EOT-overeenkomst opstellen of controleren. Betreft de regeling onroerend goed, dan is een notariële akte zelfs wettelijk verplicht, omdat een uittreksel van de akte moet worden overgeschreven bij de Algemene Administratie van de Patrimoniumdocumentatie (art. 1287 Ger.W.). Zij kunnen bijvoorbeeld ook de juridische vormgeving van de EOT-overeenkomst op zich nemen als u via bemiddeling tot afspraken bent gekomen.

Stap 3: Onderhandelen en Afspraken Maken

Met professionele begeleiding gaat u aan de slag met het maken van de afspraken. Wees voorbereid op moeilijke gesprekken en compromissen. Houd altijd het belang van eventuele kinderen voor ogen. De begeleider zal jullie helpen om de checklist af te werken en alle benodigde punten te bespreken.

Stap 4: Concept EOT-overeenkomst Opstellen

De gekozen professional (advocaat of notaris) stelt een concept van de EOT-overeenkomst of echtscheidingsovereenkomst op, gebaseerd op jullie gemaakte afspraken. Neem de tijd om dit concept grondig door te lezen en eventuele vragen te stellen. Zorg ervoor dat alles duidelijk en ondubbelzinnig is geformuleerd.

Stap 5: Ondertekening van de EOT-overeenkomst

Zodra beide partijen akkoord zijn met de inhoud, wordt de EOT-overeenkomst ondertekend. Vanaf dit moment is de overeenkomst rechtsgeldig tussen jullie als partijen.

Stap 6: Neerleggen bij de Familierechtbank

De ondertekende EOT-overeenkomst wordt samen met het verzoekschrift tot echtscheiding doorgaans door een advocaat ingediend bij de familierechtbank van de bevoegde regio (bijvoorbeeld bij de familierechtbank in Brugge of Hasselt). Een EOT-overeenkomst maakt vaak deel uit van een Echtscheiding door Onderlinge Toestemming (EOT). In een dergelijke procedure controleert de rechter of alle afspraken, zeker die betreffende de kinderen, in het belang zijn van de betrokken minderjarigen.

Stap 7: Definitieve Echtscheiding

Na goedkeuring door de rechter wordt de echtscheiding definitief. De rechtbank verleent de echtscheiding en de echtscheidingsovereenkomst krijgt juridische kracht. Veel gezinnen in bijvoorbeeld Turnhout en Tongeren, die via een EOT procedure scheiden, ervaren dat een goed opgestelde EOT-overeenkomst de procedure aanzienlijk versnelt en verzacht.

FAQ – Veelgestelde Vragen over het Opstellen van de EOT-overeenkomst

1. Moet ik verplicht een EOT-overeenkomst opstellen?

Bij een Echtscheiding door Onderlinge Toestemming (via EOT) is een voorafgaande EOT-overeenkomst verplicht. Bij een Echtscheiding op Grond van Onherstelbare Ontwrichting (via EOO) is het niet strikt verplicht, maar in de praktijk wel ten zeerste aan te raden, vooral als er minderjarige kinderen zijn of significante vermogens te verdelen zijn. Het voorkomt veel problemen en biedt duidelijkheid voor de toekomst. De rechtbank zal altijd oordelen over de afspraken betreffende de kinderen.

2. Wat als mijn ex-partner de EOT-overeenkomst niet nakomt?

Als de EOT-overeenkomst door de rechtbank is bekrachtigd, heeft zij dezelfde status als een rechtbankuitspraak. Dit betekent dat u naleving via de rechter kunt afdwingen. Een advocaat, bijvoorbeeld in Kortrijk, kan u adviseren over de te nemen stappen (incasso van alimentatie, dwangsommen, etc.).

3. Hoe lang is een EOT-overeenkomst geldig?

Een EOT-overeenkomst is in principe onbeperkt geldig. Echter, bepaalde afspraken, zoals de onderhoudsbijdrage voor de kinderen, kunnen eindigen wanneer de kinderen volwassen zijn en/of hun studies hebben afgerond. Ook kunnen omstandigheden zo drastisch veranderen (bijvoorbeeld grote inkomenswijzigingen) dat een herziening van gemaakte afspraken (met name over alimentatie) via de rechtbank kan worden aangevraagd.

4. Wat kost het om een EOT-overeenkomst op te stellen?

De kosten variëren sterk en zijn afhankelijk van de complexiteit van de situatie, de gekozen professionals (advocaat, bemiddelaar, notaris), en de mate waarin jullie zelf al tot overeenstemming kunnen komen. Kies je voor bemiddeling, dan zijn de kosten vaak lager dan wanneer elke partner een eigen advocaat inschakelt. Vraag altijd om een transparante kostenraming vooraf. Een advocaat in Dendermonde of Oudenaarde kan u een inschatting geven na een kennismakingsgesprek.

5. Kan ik de EOT-overeenkomst achteraf nog wijzigen?

Wijzigingen in de EOT-overeenkomst zijn in principe alleen mogelijk als beide partijen het erover eens zijn en deze wijziging opnieuw wordt bekrachtigd door de rechter. Als er geen overeenstemming is over een wijziging, zal de rechter eraan te pas moeten komen om een beslissing te nemen, vooral als het gaat om alimentatie of kinderregelingen.

Lees ook

• uw onderhoudsgeld indexeren met onze gratis indexatiecalculator
• wat er precies in de overeenkomst moet staan
• de EOT-overeenkomst stap voor stap opstellen
• waarom de rechtbank de overeenkomst moet bekrachtigen

Conclusie: Een Solide Basis voor de Toekomst

Het opstellen van de EOT-overeenkomst is geen gemakkelijke taak, maar wel een van de meest cruciale stappen in het proces van een scheiding. Het is het document dat u en uw ex-partner, en vooral ook uw kinderen, een solide basis biedt voor de toekomst. Door zorgvuldig alle aspecten te overwegen, open en eerlijk te communiceren, en de juiste juridische ondersteuning in te schakelen, kunt u een evenwichtige en duurzame echtscheidingsovereenkomst tot stand brengen.

Denk eraan, een goed voorbereide EOT-overeenkomst bespaart u op de lange termijn veel stress, tijd en geld. De investering in professionele begeleiding is dan ook een investering in uw eigen gemoedsrust en die van uw kinderen. Of u nu in Antwerpen, Gent, Brugge, Leuven, Hasselt, Mechelen, Turnhout, Tongeren, Ieper, Dendermonde, Oudenaarde, Veurne, Kortrijk, of Brussel woont, er zijn talloze advocaten en echtscheidingsbemiddelaars beschikbaar die u kunnen helpen bij dit belangrijke proces. Aarzel niet om professioneel advies in te winnen.

Actie nodig? Bent u klaar om de volgende stap te zetten of heeft u nog vragen over het opstellen van de EOT-overeenkomst? Neem dan contact op met een gespecialiseerde advocaat of mediator in uw regio. De familierechtbanken zien graag weloverwogen en schriftelijk vastgelegde afspraken. Zo verzekert u zich van een rechtvaardige en heldere toekomst voor u en uw gezin. Een advocaat kan u helpen de weg te vinden in de complexe juridische aspecten en ervoor zorgen dat uw afspraken scheiding rechtsgeldig en uitvoerbaar zijn.

Verder lezen en rekenen

• Wat er in een regelingsakte moet staan — de verplichte onderdelen van de regelingsakte en de familierechtelijke overeenkomst, artikel per artikel.
• Alle gratis rekentools voor een scheiding in België

Gerelateerde onderwerpen:

Lees ook deze artikelen