Juridisch

Mr. Chanel Ribas Colomar· · ·

Griffierechten bij echtscheiding met onderlinge toestemming: wat betaalt u, en wanneer?

Bij een echtscheiding door onderlinge toestemming (EOT) zijn er twee wettelijke gerechtskosten: het rolrecht van € 165 voor de rechtbank van eerste aanleg en een bijdrage van € 26 aan het fonds voor juridische tweedelijnsbijstand, die u samen één keer betaalt omdat u een gezamenlijk verzoekschrift indient (art. 1288bis Ger.W.). Het rolrecht betaalt u niet meer bij de neerlegging. De rechter beslist in de eindbeslissing wie het draagt, waarna de FOD Financiën een betalingsbericht stuurt.

Laatst juridisch nagekeken: oktober 2026.

In het kort

• Bij een EOT gaat het om een rolrecht van € 165 en een bijdrage van € 26 aan het fonds voor juridische tweedelijnsbijstand. Samen is dat € 191.
• Sinds 1 februari 2019 betaalt u het rolrecht niet meer vooraf. De rechter beslist in de eindbeslissing wie het betaalt, en u krijgt nadien een betalingsbericht van de FOD Financiën.
• U betaalt binnen 30 kalenderdagen na ontvangst van dat bericht. Betaalt u te laat, dan volgt een administratieve boete van de helft van het rolrecht, met een minimum van € 25.
• Hoger beroep tegen een vonnis dat de echtscheiding uitspreekt, is maar beperkt mogelijk (art. 1299 Ger.W.). Bij het hof van beroep is dan opnieuw een rolrecht verschuldigd, van € 400, en het rolrecht van eerste aanleg moet betaald zijn vóór het hoger beroep wordt ingeschreven.
• Wie onvoldoende bestaansmiddelen heeft, kan geheel of gedeeltelijk vrijgesteld worden van gerechtskosten (art. 664 Ger.W.) en kosteloze juridische bijstand krijgen (art. 508/13 Ger.W.).

Wat bedoelt men met "griffierechten" bij een EOT?

"Griffierechten" is de verzamelnaam die mensen gebruiken voor wat het kost om een zaak door de rechtbank te laten behandelen. Bij een EOT gaat het in de eerste plaats om het rolrecht, dat verschuldigd is voor de inschrijving van de zaak op de rol. De wettelijke basis daarvan staat in het Wetboek der registratie-, hypotheek- en griffierechten, dat voor het rolrecht werd gewijzigd bij de wet van 14 oktober 2018.

Daarnaast is er een tweede, afzonderlijke kost: de bijdrage aan het fonds voor juridische tweedelijnsbijstand. Ze vindt haar basis in de wet van 19 maart 2017 tot oprichting van een Begrotingsfonds voor de juridische tweedelijnsbijstand.

Het onderscheid is belangrijk: het rolrecht hangt af van de rechtbank waar de zaak loopt, de bijdrage is verschuldigd per gedinginleidende akte.

Persoonlijk advies nodig?

Onze experts staan klaar om u te helpen met uw situatie. Neem vrijblijvend contact op.

Hoeveel bedraagt het rolrecht voor een EOT?

Het rolrecht verschilt per rechtscollege:

• vredegerecht en politierechtbank: € 50;
• rechtbank van eerste aanleg en ondernemingsrechtbank: € 165;
• hof van beroep: € 400;
• Hof van Cassatie: € 650.

Een EOT hoort thuis bij de rechtbank van eerste aanleg. Het gezamenlijke verzoekschrift wordt neergelegd ter griffie van die rechtbank (art. 1288bis, § 1 Ger.W.), en de familierechtbank maakt er deel van uit. Voor een EOT geldt dus het rolrecht van € 165.

Dat bedrag hangt niet af van de inhoud van uw afspraken (kinderen, woning, uitgebreidheid), maar van de rechtbank die de zaak behandelt.

Hoeveel bedraagt de bijdrage aan het fonds, en waarom betaalt u ze maar één keer?

De bijdrage aan het fonds voor juridische tweedelijnsbijstand bedraagt € 26 per gedinginleidende akte. Wie samen een procedure start, betaalt die bijdrage samen één keer.

Bij een EOT is dat precies het geval. De wet vereist een gezamenlijk verzoekschrift van beide echtgenoten (art. 1288bis, § 1 Ger.W.). Er is dus maar één gedinginleidende akte, en de bijdrage is maar één keer verschuldigd, niet één keer per echtgenoot.

De bijdrage staat juridisch los van het rolrecht. Hoe ze in uw dossier concreet wordt geïnd, vraagt u best na bij de griffie of bij uw advocaat.

Moet u het rolrecht betalen bij de neerlegging?

Neen.

Tot 1 februari 2019 betaalde de eiser het rolrecht bij de inschrijving van de zaak. Sinds die datum is dat niet meer zo. Een "griffierecht vooraf betalen bij de neerlegging" bestaat voor het rolrecht niet meer.

De werkwijze is nu:

1. U legt het gezamenlijke verzoekschrift neer, zonder het rolrecht te betalen.
2. De rechtbank behandelt de zaak. Wordt de persoonlijke verschijning niet bevolen, dan verloopt de procedure schriftelijk (art. 1289, § 1 Ger.W.).
3. Zijn de voorwaarden en formaliteiten vervuld, dan spreekt de familierechtbank de echtscheiding uit en homologeert ze de overeenkomsten over de minderjarige kinderen (art. 1298 Ger.W.). In die eindbeslissing beslist de rechter ook wie het rolrecht betaalt.
4. Daarna stuurt de FOD Financiën een betalingsbericht aan wie het rolrecht moet betalen.
5. U betaalt binnen 30 kalenderdagen na ontvangst van dat bericht.

De rekening voor het rolrecht komt dus pas na het vonnis, en niet van de rechtbank zelf maar van de FOD Financiën.

Wie betaalt het rolrecht: u, uw partner of allebei?

De rechter beslist in de eindbeslissing wie het rolrecht betaalt. Bij een EOT dient u het verzoekschrift samen in. Bespreek daarom ook onderling hoe u de gerechtskosten draagt en leg dat schriftelijk vast: wie het betalingsbericht krijgt, weet dan meteen of hij het volledige bedrag voor zijn rekening neemt of een deel terugvraagt aan de ander.

Wat gebeurt er als u het betalingsbericht te laat betaalt?

Betaalt u niet binnen 30 kalenderdagen na ontvangst van het betalingsbericht, dan volgt een administratieve boete van de helft van het rolrecht, met een minimum van € 25.

Voor een EOT bij de rechtbank van eerste aanleg betekent dat:

• rolrecht: € 165;
• de helft daarvan: € 82,50, wat boven het minimum van € 25 ligt;
• totaal bij laattijdige betaling: € 165 + € 82,50 = € 247,50.

Een vergeten brief kost u dus de helft extra. Open daarom elke brief van de FOD Financiën na het vonnis meteen.

Een rekenvoorbeeld: wat betalen Sofie en Bart aan gerechtskosten?

Neem Sofie en Bart uit Destelbergen, een fictief koppel. Ze hebben twee minderjarige kinderen en een gezinswoning, en zijn het over alles eens. Ze leggen hun gezamenlijke verzoekschrift neer bij de familierechtbank. Ze spreken onderling af dat ze de gerechtskosten gelijk verdelen.

De wettelijke gerechtskosten:

• rolrecht rechtbank van eerste aanleg: € 165;
• bijdrage aan het fonds voor juridische tweedelijnsbijstand, één keer voor het gezamenlijke verzoekschrift: € 26;
• totaal wettelijke kosten: € 191; delen ze die kosten zoals afgesproken onderling gelijk, dan draagt elk van hen € 95,50.

De kinderen en de woning veranderen niets aan die € 191. Voor de woning kunnen wel kosten buiten de rechtbank bijkomen, zoals die van de notaris.

Stel dat Bart het betalingsbericht na het vonnis ontvangt en het pas zes weken na ontvangst betaalt. Dan betaalt hij € 165 rolrecht + € 82,50 boete = € 247,50. Spreek daarom onderling ook schriftelijk af wie een eventuele boete voor laattijdige betaling draagt.

Wat kost het als u na het vonnis nog iets wilt wijzigen?

Hebben u en uw partner afspraken gemaakt over het gezag, het verblijf of het persoonlijk contact met de kinderen, of over de kinderbijdrage, dan blijft de zaak op de rol ingeschreven na de uitspraak (art. 1288, laatste lid Ger.W.). Bij nieuwe omstandigheden buiten uw wil kan de zaak binnen vijftien dagen opnieuw voor dezelfde rechtbank worden gebracht, met een schriftelijk verzoek ter griffie. Men spreekt van blijvende saisine. Voor de spoedeisende familiezaken, waaronder het ouderlijk gezag, de verblijfsregeling en de onderhoudsverplichtingen (art. 1253ter/4, § 2 Ger.W.), bepaalt art. 1253ter/7 Ger.W. iets vergelijkbaars: ze blijven op de rol ingeschreven.

Wat betekent dat voor het rolrecht? Volgens de officiële informatie van de rechtbanken is in eerste aanleg geen nieuw rolrecht verschuldigd voor een nieuw of aanvullend verzoek in een bestaand familiedossier wanneer de zaak spoedeisend is. Of dat voor uw concrete verzoek zo is, hangt af van wat u vraagt en in welk dossier. Vraag het na bij de griffie of bij uw advocaat voordat u ervan uitgaat dat een wijziging niets kost.

Hoe u een EOT-overeenkomst na het vonnis aanpast, en onder welke voorwaarden, leest u op onze pagina over het wijzigen van een EOT-overeenkomst.

Wat kost hoger beroep tegen een EOT-vonnis?

Hoger beroep tegen een vonnis dat de echtscheiding door onderlinge toestemming uitspreekt, is maar in twee gevallen toegelaten: als het steunt op het niet vervullen van de wettelijke voorwaarden, of op de verzoening van de echtgenoten. De termijn is een maand vanaf de uitspraak (art. 1299 Ger.W.). Alle details daarover staan in ons artikel over hoger beroep tegen een EOT-vonnis.

Wat de kosten betreft, gelden twee regels:

• bij het hof van beroep is opnieuw een rolrecht verschuldigd, van € 400;
• het rolrecht van eerste aanleg moet betaald zijn vóór het hoger beroep wordt ingeschreven.

Wie in hoger beroep wil gaan, moet er dus voor zorgen dat het rolrecht van eerste aanleg betaald is.

Wat zijn wettelijke kosten, en wat kost de hulp?

De wettelijke gerechtskosten en de prijs van hulp bij uw echtscheiding zijn twee verschillende dingen.

Wettelijke kosten

Het rolrecht van € 165 en de bijdrage van € 26 zijn wettelijke kosten. Ze gelden voor iedereen die een EOT neerlegt, ongeacht hoe de overeenkomst tot stand kwam: zelf opgesteld, met een bemiddelaar, met een notaris of met een advocaat.

Wat de tool of het kantoor kost

Op echtscheidingshulp.be zijn er twee mogelijkheden:

• Gratis ontwerp. Met de gratis EOT-tool maakt u een ontwerp van overeenkomst om zelf na te lezen. Daar betaalt u niets voor. Wie daarna zelf neerlegt, betaalt wel de wettelijke kosten van € 191. Het gratis ontwerp wordt niet door een advocaat nagekeken.
• Bekrachtiging via het kantoor. Een advocaat neemt de overeenkomst na, maakt het verzoekschrift op, legt het neer en volgt op tot het vonnis. De prijs is € 599 excl. btw (€ 724,79 incl. 21 % btw), met een module van € 100 excl. btw (€ 121 incl.) voor onroerend goed en voor kinderen (minderjarige of behoeftige meerderjarige kinderen). Rolrecht en bijdrage zitten er niet in.

Deze prijzen gelden op 20 oktober 2026; de actuele prijzen staan in de webshop.

Waarom het ereloon van een advocaat geen griffierecht is

Het ereloon van een advocaat is een vergoeding voor zijn werk, geen recht dat aan de Staat wordt betaald; de wet vraagt dat het met bescheidenheid begroot wordt (art. 446ter Ger.W.). Hoe forfaitaire tarieven voor een EOT werken, leest u in ons artikel over kosten en forfaitaire tarieven van een EOT-advocaat. Meer over onze vaste prijs voor een EOT leest u op onze pagina over de kosten van een EOT.

Doorgerekende voorbeelden met en zonder kinderen of woning vindt u in goedkoop scheiden met onderlinge toestemming in 2026. Wilt u eerst de drie routes vergelijken (zelf met een tool, met een bemiddelaar of met een advocaat), dan helpt ons artikel over de echtscheidingstool: stappen en kosten.

Kunt u vrijgesteld worden van de gerechtskosten?

Ja, als u niet over voldoende bestaansmiddelen beschikt. De wet voorziet twee vormen van hulp die vaak door elkaar worden gehaald:

• Rechtsbijstand (art. 664 Ger.W.): u wordt geheel of gedeeltelijk ontslagen van de betaling van de gerechtskosten. Dat gaat over de kosten van de procedure zelf, zoals het rolrecht.
• Juridische tweedelijnsbijstand (art. 508/13 Ger.W.): de bijstand van een advocaat is gedeeltelijk of volledig kosteloos voor wie over ontoereikende bestaansmiddelen beschikt. Ze wordt niet toegekend als en in de mate dat een derde betaler tussenkomt, bijvoorbeeld een rechtsbijstandsverzekering.

Of u in aanmerking komt voor kosteloze bijstand van een advocaat, beoordeelt het bureau voor juridische bijstand. We noemen hier bewust geen bedragen. Neem contact op met het bureau voordat u neerlegt. Meer uitleg vindt u op onze pagina over pro deo en in ons artikel over wanneer juridische bijstand bij een scheiding gratis is.

Wetsartikelen in dit artikel

• art. 446ter Ger.W.: ereloon van de advocaat, bescheidenheid en verbod op een beding dat uitsluitend verbonden is aan de uitslag.
• art. 508/13 Ger.W.: gedeeltelijk of volledig kosteloze juridische tweedelijnsbijstand, niet bij tussenkomst van een derde betaler.
• art. 664 Ger.W.: rechtsbijstand, geheel of gedeeltelijk ontslag van gerechtskosten.
• art. 1253ter/4, § 2 Ger.W.: familiezaken die geacht worden spoedeisend te zijn.
• art. 1253ter/7 Ger.W.: blijvende saisine in spoedeisende familiezaken.
• art. 1288 Ger.W.: verplichte afspraken bij een EOT; de zaak blijft op de rol bij afspraken over de kinderen.
• art. 1288bis Ger.W.: gezamenlijk verzoekschrift ter griffie van de rechtbank van eerste aanleg.
• art. 1289 Ger.W.: schriftelijke procedure, tenzij de persoonlijke verschijning wordt bevolen.
• art. 1298 Ger.W.: de familierechtbank spreekt de echtscheiding uit en homologeert de overeenkomsten over de kinderen.
• art. 1299 Ger.W.: beperkt hoger beroep tegen het vonnis dat de echtscheiding uitspreekt, binnen een maand vanaf de uitspraak.

Hulp nodig?

Maak uw overeenkomst op met de gratis EOT-tool en lees het ontwerp rustig na. Wilt u dat een advocaat de overeenkomst nakijkt, het verzoekschrift opmaakt, neerlegt en opvolgt tot het vonnis, kies dan voor bekrachtiging via het kantoor. Twijfelt u nog, plan een gesprek of bel +32 50 67 32 06.

Gerelateerde onderwerpen:

Lees ook deze artikelen