Kindregeling

Mr. Chanel Ribas Colomar· · ·

Ouderschapsplan zonder advocaat opstellen: Kan dat echt?

Een scheiding is een ingrijpende gebeurtenis, zeker wanneer er kinderen bij betrokken zijn. De stap om de relatie te beëindigen, brengt vaak veel emoties, onzekerheid en praktische vraagstukken met zich mee. Eén van de belangrijkste, en vaak meest gevoelige, onderdelen van een scheiding met kinderen is het opstellen van een ouderschapsplan. Dit plan vormt de basis voor de toekomstige zorg en opvoeding van jullie kinderen. Veel mensen vragen zich af: is het mogelijk om een ouderschapsplan zonder advocaat op te stellen? En zo ja, hoe pak je dat aan?

Het antwoord is ja, het is zeker mogelijk om een kindregeling zonder advocaat op te stellen. Hoewel juridische expertise vaak geruststellend kan werken, kiezen steeds meer ouders ervoor om, indien de omstandigheden dit toelaten, zelf de regie in handen te nemen. Dit kan kosten besparen en biedt de mogelijkheid om het plan volledig af te stemmen op jullie unieke gezinssituatie. Het vereist echter wel een goede samenwerking, open communicatie en een grondige voorbereiding. In dit blogartikel duiken we dieper in de mogelijkheden en valkuilen van een ouderschapsplan zelf opstellen en geven we je praktische handvatten om dit proces succesvol te doorlopen, zelfs zonder de directe tussenkomst van een gespecialiseerde advocaat.

We begrijpen dat jullie, als ouders, het beste voor jullie kinderen willen. Een goed doordacht ouderschapsplan draagt bij aan stabiliteit en duidelijkheid voor de kinderen, ondanks de veranderingen die een scheiding met zich meebrengt. Dit artikel is bedoeld als een leidraad voor ouders die de ambitie hebben om deze belangrijk stap zelf te zetten en zo hun scheiding zelf regelen.

De basisbeginselen van het ouderschapsplan: Wat moet erin staan?

Voordat je begint met het ouderschapsplan zonder advocaat opstellen, is het cruciaal om te weten wat er wettelijk gezien in zo'n plan moet staan. Een ouderschapsplan is een schriftelijke overeenkomst waarin ouders afspraken maken over de opvoeding en verzorging van hun minderjarige kinderen na een scheiding. Het is een verplicht onderdeel van de echtscheidingsprocedure in België en Nederland, en zorgt ervoor dat de belangen van de kinderen centraal staan.

De wetgeving in België, specifically het Burgerlijk Wetboek, bepaalt dat ouders verplicht zijn om afspraken te maken over:

1. De verblijfsregeling voor de kinderen: wie woont waar en wanneer? Dit kan een gelijkmatig verdeelde verblijfsregeling zijn (co-ouderschap), of een ongelijke verdeling waarbij één ouder de hoofdverblijfplaats heeft en de andere ouder een omgangsregeling.
2. Het ouderlijk gezag: hoe nemen jullie samen beslissingen over belangrijke zaken zoals schoolkeuze, medische behandelingen, vrijetijdsactiviteiten en religieuze opvoeding?
3. De kosten voor de kinderen: hoe wordt de onderhoudsbijdrage (alimentatie) aan de kinderen geregeld? Wie betaalt welke kosten en hoe worden buitengewone kosten verdeeld?

Naast deze wettelijk verplichte onderdelen doen jullie er goed aan om ook andere belangrijke afspraken vast te leggen. Dit voorkomt toekomstige discussies en misverstanden. Denk hierbij aan:

• Communicatie: hoe en hoe vaak communiceren jullie met elkaar over de kinderen? Welke kanalen gebruiken jullie (telefoon, e-mail, gedeelde app)?
• Vakanties en feestdagen: hoe worden schoolvakanties, nationale feestdagen, verjaardagen en familietradities verdeeld?
• Informatie-uitwisseling: hoe zorgen jullie ervoor dat beide ouders op de hoogte zijn van alles rondom school, sportclub, medische afspraken? Denk aan het delen van schoolrapporten, contactgegevens van de kinderarts, etc.
• Toekomstige wijzigingen: hoe gaan jullie om met eventuele toekomstige wijzigingen in het ouderschapsplan? Bijvoorbeeld als een van de ouders verhuist, of de kinderen ouder worden en andere behoeften krijgen.
• Nieuwe partners: hoe gaan jullie om met nieuwe partners in jullie leven met betrekking tot de kinderen?

Door deze punten concreet te bespreken en vast te leggen, creëren jullie een stevige basis. Veel gezinnen in Antwerpen en omgeving, maar ook in Gent en Brugge, kiezen ervoor om deze afspraken zo specifiek mogelijk te maken om toekomstige conflicten te voorkomen. Zo'n gedetailleerd plan vereist wel dat jullie als ouders constructief kunnen samenwerken.

Stappenplan voor het Ouderschapsplan Zelf opstellen

Het idee van een ouderschapsplan zelf opstellen kan intimiderend lijken, maar met een gestructureerde aanpak is het goed te doen. Hieronder vind je een stappenplan om jullie op weg te helpen.

Stap 1: Bepaal jullie uitgangspositie en mindset

De allereerste stap is kritisch reflecteren op jullie onderlinge verhouding als ouders.

• Communicatie: Kunnen jullie op een respectvolle manier met elkaar communiceren, ook over gevoelige onderwerpen? Of zijn er nog te veel onverwerkte emoties die de gesprekken belemmeren?
• Coöperatie: Zijn jullie in staat om gezamenlijk beslissingen te nemen in het belang van de kinderen, zelfs als jullie zelfstandige oplossingen zoeken voor jullie scheiding zelf regelen? In steden zoals Hasselt en Leuven merken we dat een goede coöperatie cruciaal is voor een vlotte afhandeling van dit proces.
• Prioriteit: Zijn jullie beiden bereid om de belangen van de kinderen boven jullie eigen gevoelens te plaatsen? Dit is de absolute basis voor een succesvol, zelf opgesteld ouderschapsplan.

Indien de communicatie erg moeizaam verloopt, of er veel conflicten zijn, is het inschakelen van een mediator of advocaat wellicht toch een betere keuze. Een mediator kan helpen de gesprekken te structureren en tot consensus te komen, zelfs als je uiteindelijk het plan zelf opstelt.

Stap 2: Verzamel alle benodigde informatie

Voordat jullie aan de slag gaan met het schrijven van het plan, verzamel dan alle relevante informatie en documenten.

• Gegevens van de kinderen: volledige namen, geboortedata, rijksregisternummers.
• Jullie gegevens: volledige namen, adressen, contactgegevens.
• Financiële gegevens: inkomensverklaringen, overzichten van vaste lasten, gegevens over kinderbijslag, schoolkosten, sportclubs, medische kosten. Deze zijn essentieel voor het bepalen van de kinderalimentatie.
• Huidige regelingen: denk aan schooltijden, buitenschoolse activiteiten, medische afspraken, etc. Dit om inzicht te krijgen in de huidige situatie.

Stap 3: Bespreek en onderhandel alle onderdelen

Dit is het hart van het proces. Neem ruimschoots de tijd om elk onderdeel van het ouderschapsplan grondig te bespreken.

3.1. De Verblijfsregeling

• Co-ouderschap (gelijkmatige verblijfsregeling): De kinderen wonen afwisselend bij beide ouders, meestal 50/50. Bespreek de concrete wisseldagen en -momenten. Denk aan "om de week", "2-2-3 regeling", etc.
• Hoofdverblijf en Omgangsregeling: Als één ouder de hoofdverblijfplaats heeft, hoe vaak en wanneer is de andere ouder dan bij de kinderen? Denk aan weekenden, een vaste dag in de week, feestdagen.
• Wisselingen: Hoe en waar vinden de wisselingen plaats? Worden de kinderen gebracht en gehaald? Wie zorgt voor de schoolgaande kinderen op wisseldagen?

3.2. Het Ouderlijk Gezag en Beslissingen

• Gezamenlijk gezag: Standaard bij gehuwde of wettelijk samenwonende ouders. Dit betekent dat jullie belangrijke beslissingen samen nemen.
• Communicatie over beslissingen: Bij welke beslissingen moeten jullie overleggen? Gaan jullie een schriftelijke procedure afspreken voor het geval jullie het niet eens worden?
• Informatie: Hoe zorgen jullie ervoor dat beide ouders volledig geïnformeerd blijven over de kinderen? Denk aan medische dossiers, rapporten van school, afspraken met derden.

3.3. De Kosten voor de Kinderen (Kinderalimentatie)

Dit is vaak een van de meest complexe onderdelen.

• Berekening: Hoewel jullie het ouderschapsplan zonder advocaat opstellen, is het belangrijk om dit onderdeel serieus aan te pakken. Er zijn online calculators die een indicatie kunnen geven van de kinderalimentatie in België. Denk aan de methode van de ‘doorlooptijd’ of specifieke rekenmodellen. Let op: deze zijn richtinggevend en niet bindend.
• Verdeling: Wie betaalt wat? Wordt er een vast bedrag overgemaakt? Hoe worden buitengewone kosten (medische kosten die niet door de mutualiteit worden gedekt, dure studiereizen, brillen, beugels, etc.) verdeeld? Een advocaat in Mechelen of Turnhout zou u hierbij op maat kunnen adviseren, maar voor het ouderschapsplan zelf maken jullie hierover afspraken.
• Rekening: Gaan jullie een gezamenlijke kinderrekening openen voor de kosten?

3.4. Overige belangrijke afspraken

Denk aan de al eerder genoemde zaken zoals vakanties, feestdagen, communicatieregels, introductie van nieuwe partners, en de procedure bij conflicten of gewenste wijzigingen in de toekomst. Het is verstandig om vast te leggen hoe jullie omgaan met onenigheid. Bijvoorbeeld door eerst met elkaar te praten, desnoods met inschakeling van een onafhankelijke derde of een mediator voordat de familierechtbank in Tongeren benaderd wordt.

Stap 4: Schrijf het ouderschapsplan uit

Zet alle besproken afspraken helder en ondubbelzinnig op papier. Gebruik duidelijke taal en vermijd jargon waar nodig. Er zijn online veel voorbeelden en sjablonen te vinden voor een ouderschapsplan. Gebruik dit als leidraad, maar pas het volledig aan jullie specifieke situatie aan. Zorg voor een logische opbouw en nummer de paragrafen.

Stap 5: Controleer en onderteken het plan

Lees het concept ouderschapsplan zorgvuldig door. Laten jullie het desnoods even rusten en lees het later nog eens met een frisse blik. Komen alle afspraken overeen met wat jullie besproken hebben? Zijn er geen open eindjes?

Zodra jullie beiden tevreden zijn, ondertekenen jullie het ouderschapsplan. Zorg voor twee originele exemplaren, één voor elke ouder.

Stap 6: Bekrachtiging door de Familierechtbank (optioneel, maar aanbevolen)

Hoewel je het ouderschapsplan zonder advocaat opstellen, is het in België, zeker bij een EOT (echtscheiding door onderlinge toestemming), vereist dat het ouderschapsplan deel uitmaakt van de echtscheidingsovereenkomst en wordt bekrachtigd door de familierechtbank. Dit geeft het plan juridische kracht. Indien je niet bent getrouwd en jullie uit elkaar gaan, is bekrachtiging niet verplicht, maar wel sterk aan te raden. Een gerechtelijk bekrachtigd ouderschapsplan is afdwingbaar. Als één van de ouders zich later niet aan de afspraken houdt, kun je met het bekrachtigde plan naar de familierechtbank stappen. Dit voorkomt dat je opnieuw het wiel moet uitvinden bij de rechtbank in bijvoorbeeld Ieper of Dendermonde.

Bekrachtiging kan in principe ook zonder advocaat. Jullie kunnen samen een verzoekschrift indienen bij de familierechtbank. De griffie kan jullie hierover informeren. Echter, het opstellen van een correct verzoekschrift en het navigeren door de gerechtelijke procedure kan complex zijn. In deze fase kan een (gezamenlijke) advocaat of zelfs een bemiddelaar alsnog van grote waarde zijn voor een vlotte afhandeling, bijvoorbeeld om de afspraken door te nemen en in de juiste juridische vorm te gieten, zodat de procedure bij de rechtbank van Oudenaarde zo efficiënt mogelijk verloopt.

Kindregeling nodig?

Stel eenvoudig een verblijfs- en omgangsregeling op voor uw kinderen.

Wanneer is een Ouderschapsplan zonder advocaat opstellen NIET aan te raden?

Hoewel het zeker mogelijk is om een ouderschapsplan zelf op te stellen, zijn er situaties waarin de tussenkomst van een specialist ten zeerste wordt aanbevolen.

• Hoge conflicten: Als er veel onenigheid is tussen de ouders, als communicatie bijna onmogelijk is of als er sprake is van onderling wantrouwen, is het zeer moeilijk om constructieve afspraken te maken. Een onafhankelijke mediator of advocaat kan hierin bemiddelen en de emoties stroomlijnen.
• Machtsongelijkheid: Als één ouder dominant is en de andere ouder zich hierdoor laat overdonderen, kan het zelf opstellen van een plan leiden tot onfair verdeelde afspraken. Juridische bijstand kan hierbij essentieel zijn.
• Complexe financiële situaties: Als de financiële situatie van jullie gezin complex is (bijvoorbeeld met eigen bedrijven, veel vermogen, buitenlandse inkomsten), dan is het vaststellen van de kinderalimentatie specialistenwerk. Een advocaat met expertise in familierecht kan een correcte berekening maken en advies geven over de fiscale aspecten.
• Verblijfsbeperkingen of problematiek: Indien er zorgen zijn over de veiligheid van de kinderen bij één van de ouders (bijvoorbeeld vanwege verslaving, huiselijk geweld, psychische problemen), is directe juridische tussenkomst cruciaal.
• Internationale aspecten: Als één van de ouders of de kinderen naar het buitenland verhuist, of als er verschillende nationaliteiten in het spel zijn, zijn er specifieke internationale familierechtelijke regels van toepassing. Hierbij is een gespecialiseerde advocaat onmisbaar. Zelfs in de rechtbank van Veurne kunnen dergelijke internationale kwesties aan de orde komen.

In deze situaties is het risico te groot dat er onvolledige, onjuiste of niet-uitvoerbare afspraken worden gemaakt die de kinderen op lange termijn kunnen schaden. Een advocaat of mediator kan de belangen van de kinderen waarborgen en jullie begeleiden naar een duurzame oplossing, zelfs als je aanvankelijk dacht je scheiding zelf te regelen.

Veelgestelde Vragen (FAQ)

1. Moeten we de kinderen betrekken bij het opstellen van het ouderschapsplan?

Ja, zeker! Afhankelijk van hun leeftijd en begrip, is het belangrijk om kinderen te informeren over de scheiding en het ouderschapsplan. Vanaf 12 jaar hebben kinderen het recht om gehoord te worden door de rechter (in België). Het is ook goed om met hen te praten over hun wensen en zorgen. Dit betekent niet dat zij de beslissingen nemen, maar hun input kan waardevol zijn voor het opstellen van een plan dat bij hen past. In Kortrijk en andere steden wordt dit recht ook sterk gehandhaafd door de familierechters.

2. Wat als we het niet eens kunnen worden over bepaalde punten?

Als jullie er samen niet uitkomen, zelfs na herhaalde pogingen, is het raadzaam om een neutrale derde in te schakelen. Dit kan een mediator zijn die onpartijdig is en jullie helpt om via gesprekken tot een compromis te komen. Een mediator kan helpen de communicatie te verbeteren en creatieve oplossingen te vinden, zonder direct een advocaat in te schakelen. Mocht ook dat niet lukken, dan is de stap naar een familierechtadvocaat de volgende logische keuze.

3. Kan een ouderschapsplan achteraf gewijzigd worden?

Ja, een ouderschapsplan is niet in steen gebeiteld. Omstandigheden kunnen veranderen, de behoeften van de kinderen evolueren, en jullie eigen situaties kunnen wijzigen. In principe kunnen jullie te allen tijde in onderling overleg het ouderschapsplan aanpassen. Het is aan te raden deze wijzigingen ook schriftelijk vast te leggen en, indien het oorspronkelijke plan bekrachtigd was, opnieuw te laten bekrachtigen door de familierechtbank (bijvoorbeeld in Brussel). Als jullie het niet eens kunnen worden over de wijzigingen, kunnen jullie hiervoor naar de familierechtbank stappen.

4. Waarom zou ik kiezen voor een kindregeling zonder advocaat?

De belangrijkste redenen zijn vaak de kosten en de wens om de regie in eigen hand te houden. Advocatenkosten kunnen hoog oplopen. Door het zelf te doen, bespaar je hierop. Bovendien kan het zelf opstellen van het plan, indien jullie goed samenwerken, leiden tot een plan dat volledig op maat is gemaakt en door beide ouders gedragen wordt. Dit kan de kans op toekomstige conflicten verminderen.

5. Zijn er online hulpmiddelen beschikbaar voor een ouderschapsplan zelf?

Absoluut. Er zijn diverse websites en platforms die sjablonen, checklists en voorbeelden van ouderschapsplannen aanbieden. Ook juridische websites van de overheid (bijvoorbeeld Rechtbanken en Hoven in België) bieden soms informatie en formulieren aan. Echter, houd er rekening mee dat deze sjablonen algemeen zijn en vaak moeten worden aangepast aan jullie specifieke situatie en de Belgische wetgeving.

Conclusie: Zelf regelen is mogelijk, maar weloverwogen

Een ouderschapsplan zonder advocaat opstellen is een haalbare onderneming voor ouders die goed kunnen samenwerken en bereid zijn om open en constructief met elkaar te communiceren. Het biedt de mogelijkheid om een op maat gemaakt plan te creëren dat volledig aansluit bij de behoeften van jullie gezin en kinderen, en kan tevens aanzienlijk in kosten schelen.

Echter, deze aanpak vergt zorgvuldige voorbereiding, grondig overleg en een realistische inschatting van jullie onderlinge verhouding. Wees eerlijk tegenover elkaar en vooral tegenover jezelf over de mate van conflict en emotie die nog speelt. Wanneer er twijfels zijn over de maakbaarheid van het zelf opstellen, of wanneer de situatie complex is, aarzel dan niet om professionele hulp in te schakelen. Een mediator kan de communicatie faciliteren, en een familierechtadvocaat kan juridisch advies op maat bieden en zorgen voor een waterdicht plan. De aanwezigheid van een advocaat in bijvoorbeeld Gent kan ook rust en zekerheid bieden in een emotionele periode.

Uiteindelijk is het doel van het ouderschapsplan altijd hetzelfde: het creëren van stabiliteit, duidelijkheid en welzijn voor jullie kinderen, ongeacht de wijzigingen in jullie eigen relatie. Door de verantwoordelijkheid gezamenlijk te dragen, leg je een sterke basis voor hun toekomst.

Ben je na het lezen van dit artikel nog steeds onzeker over bepaalde aspecten, of merk je dat jullie toch behoefte hebben aan begeleiding? Overweeg dan eens een kennismakingsgesprek met een gespecialiseerde familierechtadvocaat of mediator. Zij kunnen jullie adviseren over de mogelijkheden en de specifieke vereisten die gelden bij bijvoorbeeld de familierechtbank in Antwerpen of Brugge. Voorkomen is beter dan genezen, zeker als het om het welzijn van jullie kinderen gaat. Neem de tijd om weloverwogen beslissingen te nemen en zo een duurzaam ouderschapsplan te creëren.

Gerelateerde onderwerpen:

Lees ook deze artikelen