Wanneer het contact met uw ex vastloopt of ontspoort

Deze pagina begint waar het overleg stopt

De gewone praktijk van het ouderoverleg en de afspraken in de kindregeling behandelen we elders. Hier gaat het over de dossiers waarin de andere ouder niet reageert, beledigt of elk gesprek laat ontsporen.

De gewone praktijk van het overleg staat op communicatie in de praktijk.

Beledigende berichten

Ga niet in op de inhoud van een beledigend bericht. Bewaar het, antwoord enkel op het zakelijke deel en wacht met reageren tot u kalm bent. Escaleert het patroon, dan is dat een element dat u aan een bemiddelaar of aan de rechtbank kunt voorleggen.

Vaststellen waar het precies vastloopt

Vastgelopen communicatie is geen enkel probleem maar een verzamelnaam voor verschillende situaties, en de aanpak verschilt per situatie. Bij stilzwijgen is de vraag hoe u toch tot beslissingen komt. Bij beledigingen is de vraag hoe u de escalatie stopt zonder de kinderen mee te trekken. Bij een ouder die wel antwoordt maar systematisch afspraken niet nakomt, gaat het niet over communicatie maar over uitvoering, en dan is de weg een andere. Benoem voor uzelf welke van die drie op u van toepassing is voor u iets onderneemt; dat scheelt maanden van pogingen die op het verkeerde probleem gericht zijn.

Documenteren zonder een dossier van uw leven te maken

Bewijs is in deze dossiers het enige dat telt, maar bewijs verzamelen mag geen dagtaak worden. Houd het beperkt tot wat een rechter of bemiddelaar effectief zou kunnen gebruiken.

• Uw eigen berichten, zakelijk geschreven en met een duidelijke vraag, zodat het uitblijven van een antwoord zichtbaar wordt
• De antwoorden of het bewijs dat er geen antwoord kwam
• Een eenvoudig overzicht met datum, onderwerp en uitkomst per voorval
• Wat er concreet misliep voor het kind: een gemiste afspraak, een niet doorgegeven schoolbericht
• Geen opnames, geen berichten van derden, geen uitgeschreven relaas van uw relatie

Zo schrijft u naar een ouder die niet antwoordt

Een bericht aan een ouder die stelselmatig zwijgt, heeft een andere opbouw dan gewoon overleg. Formuleer een vraag die met ja of nee beantwoord kan worden, geef een redelijke termijn, en zeg wat u doet wanneer er geen antwoord komt: bijvoorbeeld dat u er dan van uitgaat dat het voorstel aanvaard is, of dat u de beslissing voorlegt aan een bemiddelaar. Herhaal die werkwijze consequent en beperk u tot een herinnering per onderwerp. Wat u zo opbouwt, is niet alleen een bewijsspoor maar ook een voorspelbaar patroon, en voorspelbaarheid haalt bij veel ouders de spanning uit het contact.

Parallel ouderschap in de praktijk

Parallel ouderschap vertrekt van een nuchtere vaststelling: sommige ouders komen tot betere resultaten door minder samen te werken in plaats van meer. Elke ouder organiseert zijn eigen periode zelfstandig, met eigen regels en eigen gewoonten, en het onderlinge contact beperkt zich tot wat noodzakelijk is. In de praktijk betekent dat een vast en enkel kanaal, korte berichten met feiten, geen telefoongesprekken, overdrachten op een neutrale plaats of via school, en een strikte scheiding tussen wat in het ene gezin gebeurt en wat in het andere gebeurt. Het is geen ideaal en het wordt zelden zo bedoeld bij de scheiding, maar voor kinderen is een rustige scheiding tussen twee werelden beter dan een voortdurend conflict tussen twee ouders die op papier samenwerken.

Wanneer bemiddeling nog zin heeft

Ook een vastgelopen contact kan via bemiddeling opnieuw op gang komen, op voorwaarde dat beide ouders bereid zijn om aan tafel te gaan. Artikel 1724 Ger.W. bepaalt welke geschillen het voorwerp van bemiddeling kunnen zijn, met inbegrip van niet-vermogensrechtelijke geschillen die vatbaar zijn voor dading. Artikel 1726 Ger.W. omschrijft de voorwaarden voor de erkenning van de bemiddelaar, onder meer een opleiding met een juridische component. Artikel 1728 Ger.W. waarborgt de vertrouwelijkheid: wat tijdens de bemiddeling wordt gezegd en opgemaakt, mag niet in een gerechtelijke procedure worden aangevoerd. Dat laatste is bij een verziekt contact vaak doorslaggevend, omdat het toelaat een voorstel te doen zonder dat het als toegeving wordt opgeslagen voor later.

Wanneer het geen communicatieprobleem meer is

Er is een grens waarboven gesprekstechniek niet meer helpt. Weigert de andere ouder de rechterlijke beslissingen over de verblijfsregeling of over het recht op persoonlijk contact uit te voeren, dan voorziet artikel 387ter oud BW dat de zaak opnieuw voor de reeds geadieerde familierechtbank kan worden gebracht, overeenkomstig artikel 1253ter/7 Ger.W. Dat laatste artikel bepaalt dat spoedeisende zaken ingeschreven blijven op de rol van de familierechtbank, ook na hoger beroep, en dat dezelfde zaak bij nieuwe elementen opnieuw kan worden aangebracht. Praktisch betekent dit dat u geen volledig nieuwe procedure moet opstarten om een aanhoudend patroon van niet-naleving voor te leggen. Daarvoor hebt u wel nodig wat hierboven staat: een geordend en zakelijk bijgehouden overzicht.

Voorbeeld: van escalatie naar rust

Voorbeeld. Twee ouders wisselden gemiddeld twintig berichten per week, waarvan het merendeel over oude verwijten ging. Op advies stapten zij over op een enkel kanaal, met de afspraak dat elk bericht een onderwerp bevat en dat er nooit binnen het uur geantwoord wordt. De vader beantwoordde vanaf dan enkel het zakelijke deel van elk bericht en liet de rest onbeantwoord. Na twee maanden was het aantal berichten meer dan gehalveerd, niet omdat het conflict was opgelost maar omdat er geen brandstof meer werd geleverd. De onderwerpen die inhoudelijk betwist bleven, gingen naar een bemiddelaar. Dit is een voorbeeld ter illustratie; de uitkomst hangt af van de bereidheid van beide ouders.

Fouten in vastgelopen dossiers

Deze dossiers ontsporen bijna altijd op dezelfde manier.

• Reageren op de toon in plaats van op de inhoud
• Elk voorval onmiddellijk aan de advocaat bezorgen, waardoor de kosten oplopen zonder resultaat
• Berichten voorlezen aan of tonen aan de kinderen
• Dreigen met stappen die u niet zet, waardoor uw woord aan waarde verliest
• Al het contact stopzetten, waardoor u zelf niet meer geinformeerd raakt over uw kind
• Een derde, bijvoorbeeld een nieuwe partner of een familielid, het contact laten overnemen

Wat u tegen de kinderen zegt over het conflict

Kinderen merken een vastgelopen contact tussen hun ouders altijd op, ook wanneer er nooit een woord over gezegd wordt. Zij vullen dan zelf in wat er aan de hand is, en die invulling is meestal ongunstiger dan de werkelijkheid. Zeg daarom in eenvoudige bewoordingen dat de afspraken tussen volwassenen soms moeizaam verlopen, dat u daaraan werkt en dat het niets met hen te maken heeft. Wat u niet doet: uitleggen wie schuld heeft, berichten tonen, of hen geruststellen met beloften die u niet in de hand hebt. Een kind heeft geen behoefte aan een verslag van het conflict maar aan de zekerheid dat beide ouders er blijven.

De rol van uw advocaat, en wat u beter zelf doet

In een vastgelopen dossier is de neiging groot om elk voorval door te sturen naar uw advocaat. Dat is zelden verstandig: het maakt van elke praktische vraag een juridisch stuk, het verhoogt de kosten en het bevestigt bij de andere ouder het beeld dat er niets meer rechtstreeks kan. Houd de gewone organisatie bij uzelf, zakelijk en schriftelijk, en betrek uw advocaat voor de punten die een beslissing of een procedure vergen: de niet-naleving van een regeling, een wijziging van de verblijfsregeling, of een blijvende weigering om over een belangrijke beslissing te overleggen. Bezorg hem dan het geordende overzicht en niet de volledige berichtenstroom; een dossier dat in vijf minuten leesbaar is, wordt beter behandeld dan een dossier van driehonderd bladzijden.

Wanneer het contact opnieuw op gang komt

Vastgelopen betekent niet altijd blijvend vastgelopen. In veel dossiers keert er na verloop van tijd rust terug, meestal wanneer een concrete aanleiding verdwijnt: een procedure die beslecht is, een nieuwe woonsituatie, een kind dat ouder wordt. Ga daar voorzichtig mee om. Begin met praktische onderwerpen die weinig gevoelig liggen, houd het schriftelijk, en probeer niet meteen de openstaande geschiedenis uit te praten. Wie herstel zoekt in een gesprek over het verleden, belandt bijna altijd terug bij het oude patroon. Wie het houdt bij twee weken vlot geregelde praktische afspraken, bouwt een basis op die na een half jaar iets meer kan dragen.

Waar deze pagina in de reeks staat

Deze pagina begint waar het gewone overleg stopt. Werkt het contact stroef maar niet vijandig, dan zijn de basisregels en het vaste overlegritme uit de pagina over de dagelijkse praktijk zinvoller. Wilt u de afspraken die u ondanks alles kunt maken ook schriftelijk verankeren in een tekst die door de rechtbank bekrachtigd kan worden, dan is de pagina over communicatieafspraken in uw kindregeling de juiste plaats.

Afspraken schriftelijk verankeren doet u via communicatieafspraken in uw kindregeling.

Wat u volhoudt wanneer er weinig verandert

Werken aan communicatie met iemand die niet meewerkt is vermoeiend, en het resultaat blijft vaak lang uit. Houd daarom vast aan wat u wel in de hand hebt: de vorm van uw berichten, het ritme waarin u ze verstuurt en de beperking tot het strikt noodzakelijke. Beslis vooraf hoeveel energie u hierin steekt en spreid dat over de week, zodat het niet uw hele dag kleurt. Zoek daarnaast steun buiten het dossier, bij iemand die niet oordeelt over de andere ouder maar naar u luistert. Wie enkel met betrokkenen praat, blijft in het conflict hangen. Evalueer om de zoveel tijd of uw aanpak nog iets oplevert; blijkt van niet, verander dan het kanaal of de frequentie in plaats van harder te proberen op dezelfde manier. En hou voor ogen waarom u dit doet: niet om gelijk te krijgen, maar om uw kind een ouder te geven die rustig blijft, ook wanneer de andere kant dat niet is.

Gehuwd, wettelijk samenwonend of feitelijk samenwonend

Voor een vastgelopen contact maakt uw vroegere samenlevingsvorm inhoudelijk geen verschil: ouders die niet samenleven oefenen het gezag in beginsel samen uit en moeten dus tot beslissingen komen. Het verschil ligt in wat er al vastligt. Wie beschikt over een bekrachtigde overeenkomst of een vonnis, kan bij niet-naleving terugvallen op artikel 387ter oud BW. Wie enkel onderlinge afspraken heeft, moet eerst een afdwingbare regeling bekomen voor die weg openstaat. Dat is voor veel samenwonende ouders de eerste stap, hoe onlogisch het ook voelt dat u naar de rechtbank moet om iets vast te leggen waarover u het ooit eens was.