Echtscheiding via de Rechtbank en Advocaat

Wanneer een minnelijke regeling niet mogelijk is: alles over echtscheiding door onherstelbare ontwrichting (EOO) en juridische procedures in Vlaanderen.

Wanneer scheiden via de rechtbank?

Niet alle echtscheidingen kunnen minnelijk geregeld worden. Wanneer partners er niet samen uitkomen, is een echtscheiding via de rechtbank met bijstand van advocaten noodzakelijk.

Dit noemen we een echtscheiding door onherstelbare ontwrichting (EOO). Deze procedure is complexer, tijdrovender en kostelijker dan een minnelijke EOT-regeling.

Echtscheiding door Onherstelbare Ontwrichting (EOO)

Een EOO-procedure is mogelijk wanneer het huwelijk onherstelbaar is ontwricht. De wet erkent verschillende situaties waarin dit het geval kan zijn.

Wanneer is er sprake van onherstelbare ontwrichting?

• • Minstens zes maanden feitelijke scheiding (niet meer samenwonen)
• • Minstens één jaar als beide partners instemmen met de EOO
• • Gedrag van één partner dat het verdere samenleven onmogelijk maakt
• • Ernstige feiten zoals partnergeweld, overspel, verslaving

Wanneer is een advocaat nodig?

In bepaalde situaties is bijstand van een advocaat verplicht of sterk aangeraden. Het is belangrijk om te weten wanneer u zich juridisch moet laten bijstaan.

Verplichte advocatenbijstand:

• EOO-procedure: Bij een echtscheiding door onherstelbare ontwrichting is een advocaat wettelijk verplicht
• Belangenconflict: Wanneer belangen van beide partners sterk uiteenlopen
• Complexe vermogenssituaties: Bedrijven, aandelen, internationale activa

Sterk aangeraden:

• • Bij partnergeweld of psychologische druk
• • Wanneer één partner juridische kennis gebruikt om voordeel te behalen
• • Bij geschillen over alimentatie of kinderen
• • Complexe internationale aspecten (buitenlands huwelijk, wonen in meerdere landen)
• • Wanneer u zich onzeker voelt over uw rechten en plichten

Het verschil tussen EOT en EOO

Hieronder vindt u een overzichtelijke vergelijking tussen beide scheidingsprocedures. De verschillen zijn aanzienlijk, vooral qua kosten, duur en emotionele impact.

De EOO-procedure stap voor stap

Een EOO-procedure verloopt in verschillende fases. Het is belangrijk om te weten wat u kunt verwachten en hoe lang elke fase kan duren.

Fase 1: Voorbereiden en dagvaarding

De procedure start wanneer één van de partners (de eiser) via zijn/haar advocaat een dagvaarding laat betekenen aan de andere partner (de verweerder).

Deze dagvaarding bevat:

• • De gronden voor de echtscheiding
• • Eventuele voorlopige maatregelen (wie blijft in de woning, voorlopige alimentatie)
• • De datum van de eerste verschijning voor de rechtbank

Fase 2: Voorlopige maatregelen

De rechter kan voorlopige maatregelen treffen voor de duur van de procedure. Deze maatregelen zijn bedoeld om de situatie te stabiliseren tot de definitieve uitspraak.

Mogelijke voorlopige maatregelen:

• • Wie blijft in de gezinswoning wonen
• • Voorlopige kindregeling en alimentatie
• • Voorlopige partneralimentatie
• • Maatregelen bij huiselijk geweld (huisverbod)

Fase 3: Poging tot verzoening en minnelijke schikking

De rechter zal beide partijen oproepen voor een poging tot verzoening of minnelijke schikking. Deze fase is belangrijk omdat hier vaak alsnog akkoorden worden bereikt.

Veel scheidingen worden in deze fase alsnog minnelijk geregeld, wat aanzienlijk tijd en geld bespaart voor beide partijen.

Fase 4: Conclusies en debatten

Als geen akkoord wordt bereikt, volgen schriftelijke conclusies waarin beide advocaten de standpunten van hun cliënten gedetailleerd uiteenzetten.

Na de schriftelijke fase kan een mondelinge behandeling (pleidooi) volgen waar beide advocaten hun argumenten presenteren aan de rechter.

Fase 5: Vonnis

Na alle procedures spreekt de rechter zich uit over alle aspecten van de echtscheiding.

De rechter beslist over:

• • De echtscheiding zelf
• • Het ouderlijk gezag en verblijfsregeling van kinderen
• • Alimentatieregeling (kinderen en eventueel partner)
• • Verdeling van goederen en schulden
• • Bijdrage in de kosten van de procedure

Fase 6: Hoger beroep (optioneel)

Tegen het vonnis kan binnen één maand hoger beroep worden ingesteld bij het hof van beroep.

Let op: een hoger beroep verlengt de procedure met minstens een jaar en brengt extra kosten met zich mee.

Kosten van een echtscheiding via advocaat

De kosten van een EOO-procedure kunnen sterk variëren afhankelijk van de complexiteit van het dossier en de duur van de procedure.

Hoe langer de procedure duurt en hoe complexer de situatie, hoe hoger de kosten. Hieronder vindt u een indicatie van de verschillende kostenposten.

Hoe kiest u een advocaat?

De keuze van een goede advocaat is cruciaal bij een echtscheiding. U gaat een intensieve samenwerking aan, vaak in een emotioneel moeilijke periode.

Let bij uw keuze op de volgende aspecten:

• Specialisatie: Kies een advocaat gespecialiseerd in familierecht
• Ervaring: Vraag naar ervaring met vergelijkbare dossiers
• Communicatie: U moet zich comfortabel voelen bij uw advocaat
• Transparantie over kosten: Vraag vooraf naar erelonen en werkwijze
• Benaderingswijze: Zoekt de advocaat eerst minnelijke oplossingen of gaat deze direct de confrontatie aan?

Aarzel niet om een eerste kennismakingsgesprek te vragen. Veel advocaten bieden dit gratis of tegen een beperkt tarief aan.

Alternatieven voor een rechtbankprocedure

Ook wanneer u er aanvankelijk niet uitkomt, zijn er alternatieven die goedkoper en sneller kunnen zijn dan een volledige rechtszaak. Het loont de moeite om deze opties te verkennen voordat u tot een procedure overgaat.

1. Familiaal bemiddeling

Een neutrale bemiddelaar helpt u en uw partner om zelf tot akkoorden te komen. De bemiddelaar neemt geen partij maar begeleidt het onderhandelingsproces op een gestructureerde manier.

Veel koppels die eerst dachten een advocaat nodig te hebben, bereiken via bemiddeling toch een minnelijke regeling. Dit bespaart veel tijd, geld en emotionele stress.

Kosten: €80-€150 per uur, meestal 5-10 sessies nodig (totaal €800-€1.500)

2. Collaboratieve echtscheiding

Beide partners hebben een advocaat, maar alle partijen verbinden zich ertoe om buiten de rechtbank tot een oplossing te komen. Dit creëert een constructieve sfeer.

Let op: als dit niet lukt, moeten beide advocaten zich terugtrekken en moet de procedure opnieuw beginnen met nieuwe advocaten. Dit geeft een extra stimulans om tot akkoorden te komen.

3. Bemiddeling met advocaat-ondersteuning

U gaat naar een bemiddelaar voor de onderhandelingen, maar elke partner heeft ook een advocaat die op de achtergrond adviseert.

De advocaat controleert de uiteindelijke overeenkomst en zorgt ervoor dat uw belangen optimaal beschermd zijn. Dit combineert het beste van beide werelden.

Bijzondere situaties

Sommige echtscheidingen vereisen extra aandacht vanwege specifieke omstandigheden. Hieronder bespreken we de meest voorkomende bijzondere situaties.

Internationale echtscheiding

Wanneer u in het buitenland bent gehuwd, in het buitenland woont, of verschillende nationaliteiten heeft, kunnen bijkomende juridische vraagstukken spelen.

Vragen over welk land bevoegd is, welk recht van toepassing is, en hoe buitenlandse vonnissen erkend worden, maken deze zaken complex. In deze gevallen is advies van een gespecialiseerd advocaat essentieel.

Partnergeweld

Bij partnergeweld zijn bijkomende beschermingsmaatregelen mogelijk. Uw veiligheid staat voorop.

Mogelijke maatregelen:

• • Huisverbod en contactverbod
• • Dringende voorlopige maatregelen
• • Kosteloze juridische bijstand mogelijk
• • Hulp via CAW (Centrum Algemeen Welzijnswerk) - 1712

Schulden en faillissement

Wanneer er aanzienlijke schulden zijn of één van de partners failliet gaat, heeft dit belangrijke gevolgen voor de vermogensverdeling.

Het is cruciaal om te bepalen welke schulden gemeenschappelijk zijn en welke persoonlijk, en hoe deze verdeeld worden. Juridisch advies is hier absoluut noodzakelijk om te voorkomen dat u opgedraaid wordt voor schulden die niet de uwe zijn.

Veelgestelde vragen

Kan ik juridische bijstand krijgen als ik weinig inkomen heb?

Ja, mensen met een laag inkomen kunnen aanspraak maken op een pro-deo advocaat (gedeeltelijk of volledig gratis).

Contacteer het juridisch eerstelijnsbijstandsbureau in uw arrondissement voor meer informatie over de voorwaarden en de aanvraagprocedure.

Wat als mijn partner niet akkoord gaat met de scheiding?

Na minstens één jaar feitelijke scheiding kunt u eenzijdig een EOO-procedure starten, ook als uw partner niet akkoord is.

De rechter kan de echtscheiding uitspreken op basis van de onherstelbare ontwrichting, zelfs zonder instemming van uw partner. Dit is een belangrijke rechtsbescherming.

Kan ik nog naar EOT overschakelen tijdens een EOO-procedure?

Ja, zolang er geen definitief vonnis is, kunt u overschakelen naar een minnelijke regeling. Dit is zelfs sterk aangeraden als het mogelijk is.

Dit gebeurt vrij vaak, bijvoorbeeld na een poging tot minnelijke schikking voor de rechtbank. Het bespaart beide partijen veel tijd, geld en stress.

Wat als mijn ex zich niet houdt aan het rechterlijk vonnis?

Een rechterlijk vonnis is afdwingbaar. Via een gerechtsdeurwaarder kunt u de uitvoering afdwingen.

Dit geldt bijvoorbeeld bij niet-betaling van alimentatie of niet-naleving van de verblijfsregeling. In ernstige gevallen kan zelfs strafrechtelijke vervolging overwogen worden.

Tip: Probeer eerst bemiddeling

Zelfs wanneer de communicatie moeilijk is en u denkt dat een rechtszaak onvermijdelijk is, loont het vaak de moeite om eerst familiaal bemiddeling te proberen. De meeste bemiddelaars bieden een gratis kennismakingsgesprek aan. U heeft niets te verliezen en kan mogelijk duizenden euro's en veel stress besparen.